طراحی و تولید و کاربرد مواد اموزشی. کاربست فناوری اطلاعات در کلاس درس

کاربست فناوری اطلاعات و ارتباطات در آموزش و یادگیری

امروزه فناوری اطلاعات و ارتباطات بر تمام عرصه‌های زندگی انسان سیطره پیدا کرده است و فرایند یاددهی - یادگیری نیز، به‌عنوان یک ضرورت تام، از این سیطره به دور نیست. استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات در فرایند یاددهی - یادگیری موجب شکسته شدن بسیاری از مرزهای متعارف در این فرایند شده و انعطاف خاصی به آن بخشیده است..

فناوری اطلاعات و ارتباطات مفهومی کلیدی است و واکاوی آن مستلزم بررسی مفاهیم تشکیل دهنده آن است که چگونگی آن به این شرح است:

الف) فناوری: فناوری را کاربرد دانش برای رسیدن به اهداف و مقاصد عملی تعریف می‌کنند.

ب) اطلاعات: به هر نوع داده جمع‌آوری شده از روش‌هایی نظیر مطالعه، مشاهده، شایعه و سایر موارد دیگر، «اطلاعات» گفته می‌شود.

ج) فناوری اطلاعات: فناوری اطلاعات به مطالعه، طراحی، توسعه، پیاده‌سازی، پشتیبانی یا مدیریت سیستم‌های اطلاعاتی مبتنی بر رایانه، به‌خصوص برنامه‌های نرم‌افزاری و سخت‌افزار رایانه‌ای می‌پردازد.

تعاملات دو سویه بین یاددهنده و یادگیرنده فرایند یاددهی‌- یادگیری را به وجود می‌آورد. هنگامی که از فرایند یاددهی - یادگیری صحبت می‌کنیم، قصد ما توصیف و معرفی فعالیت‌هایی است که معلم و دانش‌آموز برای رسیدن به اهداف آموزشی باید انجام دهند. فناوری اطلاعات و ارتباطات، به دلیل قابلیت‌هایی که برای به‌کار‌گیری در فرایند یاددهی - یادگیری دارد، می‌تواند توسط آموزشگر و یادگیرنده به کار برده شود و در تسهیل، تعمیق و تسریع فرایند آموزش و یادگیری مؤثر باشد.

معلمان چگونه می‌توانند از فناوری اطلاعات و ارتباطات برای دستیابی به اهداف یاد‌دهی - یادگیری استفاده کنند؟

• معلمان باید در طرح درس‌هایشان، ابعاد و بخش‌هایی از تدریس را که در آن از فناوری اطلاعات و ارتباطات استفاده می‌شود‌، مشخص کنند.

• معلمان باید تشخیص دهند استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات مورد نظر در آموزش دانش‌آموزان به طور خاص چه کمکی می‌کند تا بتوان آن‌ها را با برنامه درسی همراه ساخت و بین برنامه درسی و نیازهای ویژه دانش‌آموزان هماهنگی ایجاد کرد.

• معلمان باید مؤثرترین و مناسب‌ترین ابزارهای فناوری اطلاعات و ارتباطات را برای دستیابی به اهداف آموزش خود و کار کردن با آن‌ها را با بررسی نقادانه نرم‌افزارهای خاص یا عمومی انتخاب کنند.

• معلمان باید هنگام استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات، یادگیری دانش‌آموزان و چگونگی استفاده آن‌ها از فناوری اطلاعات و ارتباطات را زیر نظر بگیرند و ارزشیابی کنند.

نقش فناوری اطلاعات و ارتباطات در اجرای آموزش

فناوری اطلاعات و ارتباطات می‌تواند یاددهی‌- یادگیری را از محدودیت‌های برنامه درسی خطی برهاند. بین یاد‌گیری در مدرسه و خارج از مدرسه‌، خانه و مکان‌های دور دست پلی بزند و پایه و اساسی برای مفهوم یادگیری برای زیستن باهم و در کنار هم فراهم سازد که از آن به «یادگیری برای بودن» تعبیر می‌شود. هدف «یادگیری برای بودن»، رشد و توسعه شخصیت و توانایی عمل کردن با استقلال بیشتر‌، نقادی و مو شکافی‌، برخورداری از قدرت تمیز و عهده‌دار شدن مسئولیت‌های فردی است‌. در این باره‌، آموزش نباید هیچ یک از ابعاد و ظرفیت‌های فردی شامل حافظه‌، استدلال، زیباشناسی‌، احساسات‌، توان فیزیکی و مهارت‌های برقراری ارتباط را نادیده بگیرد‌. مدرسه‌های سنتی، غالباً چیزی را که «گنج درون» نامیده می‌شود و همان استعداد‌های نهفته در وجود هر فرد است، نادیده می‌گیرند‌. فناوری اطلاعات و ارتباطات با امکانات بسیاری که در اختیار دارد‌، یادگیری را غنی‌تر می‌سازد.

تأثیر فناوری بر آموزش و پرورش از طریق آموزش مجازی وتولید محتوای الکترونیکی :

فناوری كاتالیزور مهمی برای موارد زير است:

✔ تبديل مدارس به نهادهای نوآور و پويا كه در آنجا دانش آموزان با انگیزه تر، كنجکاوتر و خلاق تر می شوند.

✔ متصل كردن دانش آموزان به شبکه گسترده جهان دانش و اطلاعات به گونه ای كه بتوانند دانش پايه وسیع و نگاهی جهانی كسب كنند.

✔ پرورش قابلیت هايی در دانش آموزان برای پردازش مؤثر و كارآمد اطلاعات

✔ رشد نگرش ها و قابلیت های مورد نیاز برای دستیابی مستقل به يادگیری در تمام عمر

اندرسون يادگیری الکترونیکی در آموزش مجازی وتولید محتوای الکترونیکی را چیزی بیش از ارائه محتوای آموزشی با وب می داند، يادگیرنده و فرايند يادگیری را نقطه ی تمركز يادگیرنده الکترونیکی می داند و يادگیری الکترونیکی را چنین تعريف می كند يادگیرنده به منظور كسب دانش و ساخت معنای فردی، رشد تجارب يادگیری، دستیابی به محتوای يادگیری، برقرار كردن تعامل با محتوا، مربی و يادگیرنده و برای كسب حمايت و پشتیبانی در خلال فرايند يادگیری از اينترنت بهره می گیرد.

مزايای آموزش مجازی وتولید محتوای الکترونیکی :

الف .. انعطاف در زمان و مکان در آموزش مجازی وتولید محتوای الکترونیکی :

مهم ترين مزيت آموزش مجازی وتولید محتوای الکترونیکی اين است كه به شركت كنندگان اجازه می دهد تا برنامه های خود را تنظیم نمايند. انعطاف پذيری به شركت كنندگان اين فرصت را می دهد كه تصمیم بگیرند چه زمانی و كجا به مطالعه بپردازند و چه مدت زمانی را صرف يادگیری نمايند. در اين روش، جريان آموزش مجازی و تولید محتوای الکترونیکی با برنامه كاری، وضع فرهنگی و اجتماعی و حتی مسئولیت های خانوادگی شركت كننده تعارض ندارد .

بدون مرز و زمان بودن، فراهم بودن امکان يادگیری در همه جا، همه وقت و برای تمام افراد از مزايای منحصر به فرد اين گونه آموزش است

ب.. دسترسی آنی به حجم بالايی از اطلاعات از طریق آموزش مجازی وتولید محتوای الکترونیکی :

سهولت دسترسی به حجم بسیار بالايی از اطلاعات و دانش های موجود در جهان و دسترسی سريع و به موقع به اطلاعات در زمان بسیار اندك، از مزايای مهم اين نوع آموزش مجازی وتولید محتوای الکترونیکی محسوب می شود .

● ارزشیابی اثربخشی فناوری اطلاعات
همگام با این که نظام های تربیتی، چه به صورت هدفمند و چه بدون هدف و ناگزیر به سوی استفاده فناوری در تدریس می روند توجه بیشتری به ارزشیابی از اثربخشی فناوری در کلاس درس می شود. نتایج یک تحقیق نشان می دهد که ارزشیابی از اثر بخشی فناوری بر تدریس می تواند هفت پیامد انتقادی به دنبال داشته باشد.

۱) اثر بخشی فناوری با اثر بخشی فعالیت های دیگر مدرسه ارتباط دارد و درهم تنیده است.
۲) وسایل و ابزارهای دقیق برای ارزشیابی از اثر فناوری بر تعلیم و تربیت به طور گسترده ای مورد نیاز است.
۳) نمره های آزمون های استاندارد اطلاعات محدودی را برای توسعه برنامه فناوری اطلاعات در مدرسه عرضه می کند، بنابراین مدارس باید در جست وجوی ابزارهای دقیق و اضافی برای جمع آوری داده های سودمند برای این هدف باشند.
۴) مدارس باید یافته های ارزشیابی خود از اثرات فناوری اطلاعات در تدریس را به صورت گزارش منتشر کنند تا نیازهای گوناگون مدارس و افراد دیگر برآورده شود.
۵) در ارزشیابی باید تلاش شود تا پاسخ ها با پرسش های گوناگون درباره اثربخشی فناوری آموزشی متناسب باشد.
۶) معلمان نقش بسیار زیادی در ارزشیابی اثر بخشی فناوری آموزشی در تدریس دارند و این به تنهایی وظیفه منحصر به فرد خاصی نیست.
۷) کاربرد نوآوری ها، ممکن است در مدارس نتایج خود را جدا از خط مشی های رسمی مدرسه نشان دهد، زیرا برخی خط مشی های موجود در مدارس برای استفاده از فناوری های آموزشی نیاز به تغییر و اصلاح دارد.

ابتدایی ترین نیاز برای محقق ساختن اثربخشی فناوری اطلاعات در مدارس، وجود تجهیزات، سخت افزار و نرم افزار مناسب است، اما به هر حال وجود تجهیزات و زیربناها به تنهایی این نیاز را برطرف نمی کند، عوامل بسیار مهم تری در استفاده از این تجهیزات وجود دارد.

به زودی همه معلمان مجبورند از رایانه و فناوری اطلاعات در تدریس استفاده کنند، آنان باید بدانند از سخت افزار و نرم افزارهای موجود چگونه بهره بگیرند پس باید از زمان کافی و محیط حمایتی لازم برخوردار باشند.

امروزه یکی از مهیج ترین حوزه ها این است که دانش آموزان خودشان رسانه هایی را ایجاد کنند، وقتی رایانه عادی و رایج شود ما می توانیم دانش آموزان را از محدودیت های یک بعدی و گزارش های لفظی رهایی بخشیم و به آن ها اجازه دهیم مهارت را در مورد مسئله یا موضوعی از طریق رسانه هایی که خودشان ایجاد کرده اند نشان دهند.

فناوری های اطلاعاتی و ارتباطی به خودی خود تاثیر اندکی بر کیفیت تدریس و یادگیری دارند. شک نیست که این فناوری ها فرصت های فراوانی برای ایجاد محیط های یادگیری فراهم می آورند، هرچند این فناوری های سبب می شوند تعامل آموزشی قابل توجهی به وجود آید، اما نمی توانند به تنهایی کیفیت یادگیری و تدریس را افزایش دهند. محتوای فعالیت های یادگیرنده، اجرای فعالیت های یادگیری، فرآیند سنجش عملکرد یادگیرندگان و فرآیند بازخورد باید به گونه ای مناسب شکل گیرد، در غیر این صورت تضمینی وجود ندارد که هدف های آموزشی تحقق یابند.

● نقش معلمان
نقش معلمان در محیط های یادگیری جدید تغییر یافته است. نقش معلمان در محیط های یادگیری شبکه ای دچار این تغییرات شده است.
▪ معلمان به جای سخنرانی و ارائه اطلاعات به راهنمایی یادگیرندگان و مدیریت منابع می پردازند.
▪ معلمان به جای آن که به سؤالات پاسخ دهند یادگیرندگان را برای یافتن پاسخ هدایت می کنند.
▪ معلمان به جای آن که صرفاً محتوا را تهیه کنند به طراحی تجارب یادگیری برای دانش آموزان می پردازند.
▪ معلمان ساختار اصلی و چارچوب کار را برای دانش آموزان تدارک می بینند و یادگیرندگان را تشویق می کنند که خود فرآیند یادگیری را کنترل کنند.
▪ معلمان چشم اندازه های متفاوت یک موضوع را ارائه می دهند و بر مهم ترین دیدگاه ها تأکید می کنند.
▪ معلمان به جای آن که به تنهایی تدریس کنند، به صورت گروهی با یکدیگر همکاری و آموزش را رهبری می کنند.
▪ معلمان به جای آن که شخصاً بر محیط تدریس کاملا کنترل داشته باشند با مشارکت دانش آموزان این کار را انجام می دهند.
▪ معلمان به سبک های یادگیری دانش آموزان حساسیت بیشتری نشان می دهند.

● نقش دانش آموزان
در نقش دانش آموزان در محیط های یادگیری الکترونیکی تغییراتی به وجود آمده است. نقش دانش آموزان در محیط های یادگیری شبکه ای دستخوش این تغییرات شده است:
▪ دانش آموزان به جای آن که منفعل و پذیرای دانش باشند و فعالند و به ساخت دانش می پردازند.
▪ دانش آموزان به جای حفظ کردن اطلاعات و حقایق به حل مسئله های پیچیده می پردازند.
▪ دانش آموزان موضوعات را از چشم اندازهای گوناگون ملاحظه می کنند.
▪ دانش آموزان سؤالات خود را بررسی می کنند و برای یافتن پاسخ های مناسب به جست و جو می پردازند.
▪ دانش آموزان به صورت گروهی با یکدیگر کار می کنند و با انجام دادن فعالیت های مشارکتی مسئولیت هدایت و کنترل یادگیری خود را عهده دار می شوند.
▪ دانش آموزان می کوشند فعالیت هایی انجام دهند که با زندگی حرفه ای آنان در ارتباط است.
▪ دانش آموزان می کوشند مستقل، خودکار و خودانگیخته باشند و خودشان زمان سرعت یادگیری را تنظیم کنند.
▪ دانش آموزان به جای آن که به گذراندن امتحان بیندیشند، می کوشند دانش خود را به کار گیرند.
▪ دانش آموزان به جست وجوی راهبردهای یادگیری مناسب برای خود می پردازند و می کوشند بر این اساس یادگیری خود را بهینه کنند.

● قابلیت انعطاف فناوری و یادگیری الکترونیکی
دسترسی آسان و انعطاف پذیر به اطلاعات مناسب از ویژگی های اصلی فناوری اطلاعات و ارتباطات است.
در صورتی می توان گفت آموزش دارای انعطاف است که یادگیرنده بتواند از میان تجربیات متنوعی که در اختیار او قرار دارد، دست به انتخاب بزند. دسترسی انعطاف پذیر سبب می شود دسترسی یادگیرنده به محتوا تسهیل شود و بتوان در هر لحظه هر مکان و با سرعت مناسب تجارب یادگیری را در اختیار یادگیرنده قرار داد. بنابراین یادگیری شکل فردی به خود می گیرد.

دسترسی انعطاف پذیر به محتوا و منابع یادگیری از طریق فناوری های اطلاعاتی و ارتباطی شبکه ای در کلاس های درس معمولی، کارگاه ها، منازل و مراکز دیگر اجتماعی ویژگی های شاخص یادگیری الکترونیکی هستند.

در این زمینه ها انواع افزارهای گروهی و فناوری کنفرانس رایانه ای را می توان برای ایجاد جو پرسش و جست وجوی گروهی میان یادگیرندگانی که در مکان های متفاوت اند و هم زمان در یک محل حضور ندارند، مورد استفاده قرار داد.

از طریق فناوری های یادگیری الکترونیکی یادگیرندگان و معلمان می توانند به فعالیت های تعاملی هم زمان و ناهم زمان بپردازند و این تعامل ممکن است در مکان ها و زمان های متفاوت صورت گیرد. بالاترین میزان موفقیت در امر استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات در یادگیری زمانی حاصل می شود که از سردرگمی و بهت زدگی در مورد فناوری اطلاعات و ارتباطات خارج شویم و ذهن و احساسات خود را با شگفتی های یادگیری متمرکز کنیم.

تبیین سیاستگذاری آموزشی صحیح شفافیت و جامعیت در سیاست ها و هدفمندی سیاستگذاری های اجرایی است که فضای مناسب برای استفاده قابلیت های فناوری را فراهم می کند. قانون ها و الزاماتی که استفاده از فناوری ها را برای مقاصد مفروض، تسهیل یا سخت می نماید، اهمیت دارد.

طراحی و تولید و کاربرد مواد اموزشی. نگاهی به تکنولوژی های نوین اموزشی

تکنولوژی های نوین آموزشی. کاربرد انها در کلاس درس

در واژه‌شناسی (ترمینولوژی) آموزش و پرورش در تعریف عبارت تکنولوژی/Technology آمده است: ترکیبی از دانش، تجهیزات، روش‌ها، فنون و مهارت‌های ویژه نیروی انسانی که برای تبدیل منابع و ورودی‌ها به خروجی‌ها، استفاده می‎شود یا مطالعه فنون و ابزار و ماشین آلات و مواد اولیه، تجهیزات و روش های علمی که در حیطه خاصی به کار برده می‌شود.

مفهوم تکنولوژی آموزشی

تکنولوژی آموزشی، درعمل با طراحی و ارزشیابی برنامه های درسی، تجارب آموزشی، اجرا و اصلاح مجدد آنها بستگی دارد، به بیانی دیگر: تکنولوژی آموزشی یک روش اصولی و منطقی برای حل مشکلات آموزشی و برنامه ریزی درسی است که با نوعی تفکر سیستماتیک ( منظم و علمی) همراه است.

از تحلیل تعریف فوق چنین نتیجه می گیریم که تکنولوژی آموزشی:

–روشی سیستماتیک است؛ یعنی مؤلفه های فرایند آموزشی، با تدبیر خاصی ، در کنار هم قرار می گیرند. و براساس یک رابطه منطقی وعمل متقابل، برای رسیدن به یک هدف معین و به صورت یک واحد، عمل می کنند.

– هدف این روش (تکنولوژی آموزشی) رسیدن به آموزش مؤثرتر، یعنی افزایش کیفیت و کمیت یادگیری است.

– قلمرو تکنولوژی آموزشی، طراحی، اجرا و ارزشیابی کل فرایند تدریس و یادگیری است.

– در این روش ، از یافته های روان شناسی- بخصوص روانشناسی یادگیری و علوم ارتباطات- به طور عملی استفاده می شود.

– منابع لازم، براساس هدفهای آموزشی و محتوای درسی انتخاب می شود که ممکن است شامل انسان یا اشیاء و ابزارها یا هر دو باشد.

ابزارهای تکنولوژی درطول تاریخ همواره برای آموزش وتسهیل بخشیدن به فرایندیاددهی – یادگیری مفید وکار آمد بوده اند نکته مهم نوع نگاه مدیران ومسئولان به طرز استفاده ازاین ابزارها است امروز در دوره عمومی( ابتدایی ) با توجه به رویکرد تولید کتاب های درسی، طبیعت به عنوان کارگاه واقعی دانش آموزان معرفی شده است و علی رغم این نگرش بعضی از مدیران تلاش می کنند که دانش آموزان را در اتاقک های شیشه ای به نام آزمایشگاه گرفتار نمایند با این باور که دانش آموزان را تکنولوژیست کنند حال آنکه با وضعیتی که آزمایشگاه ها ی کنونی مدارس دارند دانش آموزان می توانند تنها به شناخت بعضی از ابزار شیشه ای آزمایشگاه ها برسند وعملاً‌ به هیچ فناوری خاصی دست پیدا نکنند . آن چه مهم است این است که معلمان درطبیعت یا کارگاه یا آزمایشگاه یا حتی کلاس درس بتوانند دانش آموزان را در دنیای ذهن خود با محیط زندگی درگیر کنند وزمینه رابرای تولید فکر آنان ایجاد نمایند .

تاریخچه تکنولوژی آموزشی

استفاده از ابزارهای مختلف برای تسهیل یادگیری به هزاران سال قبل بازمی‌گردد. بااین‌حال ما تکنولوژی آموزشی را بیشتر فناوری‌های مرتبط با حوزه الکترونیک و اینترنت در نظر می‌گیریم.

تاریخچه تکنولوژی آموزشی را می‌توان به ۵ بخش زیر تقسیم کرد:

1. اواخر دهه ۷۰ تا اوایل دهه ۸۰ میلادی: رایانه‌های اولیه
2. اواخر دهه ۸۰ تا اوایل دهه ۹۰ میلادی: آموزش رایانه‌محور به‌کمک مولتی‌مدیا (CBT)
3. اوایل دهه ۹۰ میلادی: گسترش تدریجی اینترنت و آموزش اینترنت‌محور
4. اواخر دهه ۹۰ تا اوایل دهه ۲۰۰۰ میلادی: آموزش الکترونیک (E-Learning)
5. اواخر دهه ۲۰۰۰ تا امروز: آموزش در فضای ابری و محتوای رایگان آموزشی در اینترنت

امروزه دوره جدیدی نیز در حال شکل‌گیری است. دوره‌ای که در آن فناوری‌های واقعیت افزوده و واقعیت مجازی. هوش مصنوعی و یادگیری ماشینی افق‌های جدیدی در حوزه آموزش گشوده‌اند.

تکنولوژی آموزشی چگونه به دانش‌آموزان کمک می‌کند؟

۱. افزایش همکاری

فناوری‌های فضای ابری به دانش‌آموزان امکان می‌دهند درون و بیرون کلاس درس با یکدیگر در ارتباط باشند. آنها می‌توانند پروژه‌های درسی خود را از طریق فضای مجازی با یکدیگر به اشتراک بگذارند و به هم در فرایند آموزش‌یادگیری کمک کنند. مهارت کار گروهی یکی از اهداف مهم نظام‌های آموزشی است.

۲. دسترسی همیشگی به محتوای آموزشی

فناوری‌های مختلف مانند نرم‌افزارهای ارتباطی، فضای ابری و اینترنت سبب می‌شوند که فراگیران همیشه و در همه‌جا به محتوای آموزشی دسترسی داشته باشند. بنابراین می‌توانند هر زمان که خواستند، مطابق برنامه شخصی خود، محتوای‌ آموزشی را مطالعه کنند و تکالیف را انجام دهند. این‌طوری دیگر به زمان و مکان کلاس‌های درس محدود نخواهند بود.

امکان ارتباط با معلمان نیز یکی دیگر از فواید این دسترسی همیشگی است. دانش‌آموزان می‌توانند با معلمان خود بیرون از کلاس نیز ارتباط داشته باشند تا اگر مشکل پیش‌بینی‌نشده‌ای پیش آمد، آنها را در جریان قرار دهند یا از ایشان راهنمایی بگیرند.

۳. تغییر معنای کلاس درس

در تعریف سنتی آموزش، کلاس درس جایی است که دانش‌آموزان به معلم گوش فرا می‌دهند و یادداشت‌برداری می‌کنند. سپس در خانه تکالیف خود را انجام می‌‌دهند. اما تکنولوژی آموزشی این امکان را فراهم کرده است که دانش‌آموزان خارج از کلاس درس نیز به محتوای آموزشی دسترسی داشته باشند. این‌طوری می‌توانند هر زمان که خواستند آن را مطالعه کنند. مشارکت دانش‌آموزان در یادگیری، امری است که بسیاری از روش‌های نوین آموزشی بر آن تأکید دارند. این اصل با مراحل رشد شناختی ژان پیاژه نیز منطبق است.

۴. یادگیری شخصی‌سازی‌شده

تکنولوژی آموزشی این فرصت را به طراحان آموزش می‌دهد که برنامه درسی مطابق با توانایی‌های فراگیران خود طراحی کنند. مثلا فراگیر می‌تواند ویدئوهای آموزشی را عقب و جلو کند و یک مبحث را چندین بار مرور کند. یا مثلا نرم‌افزارهای تحلیلی به فراگیر و معلم این امکان را می‌دهند که روند یادگیری را دقیق‌تر بررسی کنند تا بفهمند کدام مبحث به خوبی آموخته شده است و کدام‌یک به مرور و تمرین بیشتری نیاز دارد.

۵. افزایش توجه و تمرکز

این روزها فناوری‌های مختلف حواس دانش‌آموزان را به خود پرت می‌کنند. یکی از مشکلاتی که همواره نظام‌های آموزشی با آن روبه‌رو هستند، بازه تمرکز دانش‌آموزان است. این بازه در نسل جدید که غرق فناوری است، کوتاه‌تر شده است. پس یکی از راهکارهای افزایش تمرکز این است که به‌جای حذف فناوری‌ها که غیرممکن است، از آنها برای آموزش استفاده کنیم.

استفاده از ابزارهای فناورانه در آموزش علاوه بر افزایش مشارکت فراگیران، تمرکز آنها بر محتوای آموزشی را (به‌دلیل جذابیت این ابزارها) افزایش می‌دهد.

مزایای تکنولوژی آموزشی برای معلمان

۱. خودکارکردن نمره‌دهی

هوش مصنوعی و یادگیری ماشینی ۲ ابزاری هستند که معلمان و مراکز آموزشی می‌توانند از آنها برای تسریع نمره‌دهی استفاده کنند. در آزمون‌های چهارگزینه‌ای، صحیح غلط و سایر آزمون‌های غیر تشریحی، این فناوری‌ها با خودکارسازی فرایند نمره‌دهی، بار کاری معلمان را کاهش می‌دهند. به این ترتیب آنها می‌توانند زمان بیشتری را صرف ارزیابی نقاط ضعف دانش‌آموزان خود کنند.

۲. ابزارهای مدیریت کلاس

کنترل تعداد زیادی دانش‌آموز در کلاس درس کار دشواری است. فناوری‌هایی مانند سنجش میزان سروصدا در کلاس و برنامه‌های یادآوری تکالیف و پروژه‌ها به دانش‌آموزان، مدیریت کلاس را کمی آسان‌تر می‌کنند.

۳. کلاس درس بدون کاغذ

هزینه‌های کاغذ، زمان زیاد صرف‌شده برای کپی‌کردن و نگهداری از کوه کاغذها از دشواری‌های کلاس‌های درسی قدیمی‌اند. مراکز آموزشی‌ای که از فناوری بهره می‌گیرند، فعالیت‌های آموزشی را از طریق فضای مجازی پیگیری می‌کنند. دیگر نیازی به خرید حجم زیادی کاغذ نیست. در نتیجه تکنولوژی آموزشی تأثیری مثبت بر بودجه آموزشی و محیط‌زیست دارد.

۴. حذف حدس و گمان در فرایند ارزیابی

معلمان ساعت‌ها وقت صرف ارزیابی و بررسی نقاط ضعف و قوت دانش‌آموزان می‌کنند. آنها اغلب برای این کار به حافظه و شهود خود و نمرات ثبت‌شده متکی‌اند. تکنولوژی آموزشی با نمودارهای تحلیلی از عملکرد دانش‌آموز، به معلمان داده‌های دقیق و دسته‌بندی‌شده می‌دهد تا چیزی را ببینند که پیش‌تر از پیش چشمشان پنهان بود. گاهی اوقات ممکن است ضعف عملکرد از چشم معلم پنهان بماند، اما این فناوری‌ها در ترکیب با هوش مصنوعی و یادگیری ماشینی امکان ارزیابی بهتر را به معلمان می‌دهند.

مثال‌هایی از کاربرد تکنولوژی آموزشی در جهان و ایران

۱. دوربین جغد کلاس

نوعی دوربین ۳۶۰ درجه است که از آن برای فیلم‌برداری از سراسر کلاس استفاده می‌شود. این دوربین به معلم امکان می‌دهد که هم‌زمان کلاس درس حضوری و مجازی برای دانش‌آموزان برگزار کند، یعنی دانش‌آموزانی که امکان حضور نداشته‌اند مجازی در کلاس شرکت می‌کنند و دیگر از آن محروم نمی‌شوند.

۲.

. ۳. کلاس درس گوگل

کلاس گوگل برنامه‌ای جامع است که امکانات گسترده‌ای دارد. شرکت گوگل در برنامه کلاس درس خود به معلمان و استادان این امکان را می‌دهد که محتوای درسی را در فرمت‌های مختلف در اختیار فراگیران قرار دهند، آزمون‌های آنلاین طراحی و برگزار کنند و با فراگیران در تماس باشند.

۴. تخته هوشمند

تخته‌ هوشمند شرکت «اسمارت تکنولوژی‌» یکی از بهترین محصولات موجود در حوزه سخت‌افزارهای آموزشی است. این تخته به کاربر امکان می‌دهد تا هرچیزی را که می‌خواهد روی آن بکشد یا بنویسید. امکان به حافظه سپردن و کپی‌کردن محتوا نیز وجود دارد. همچنین می‌شود از آن مانند پرده نمایش و رایانه نیز استفاده کرد.

۵. نرم‌افزار اسکای‌روم

اسکای‌روم برنامه ویدئوکنفرانس و برگزاری کلاس و رویدادهای آنلاین است. در دوره کرونا، بسیاری از مدارس و دانشگاه‌ها کلاس‌های خود را در این محیط برگزار کردند. بعضی از قابلیت‌های این برنامه اشتراک‌گذاری محتوا با فرمت‌های گوناگون با فراگیران و ارتباط زنده تصویری و صوتی با آنهاست.

آینده تکنولوژی آموزشی

فناوری به‌سرعت در حال تغییردادن جنبه‌های مختلف زندگی ماست. آموزش نیز از این قاعده مستثنا نیست. در آینده نزدیک، فناوری‌هایی مانند واقعیت افزوده، واقعیت مجازی، هوش مصنوعی و یادگیری ماشینی در آموزش نقشی پررنگ خواهند داشت. چه بسا روزی کلاس‌های درس در دنیای مجازی مانند متاورس برگزار شوند.

جذاب ترین تکنولوژی های اموزشی

این روزها بیش از هر زمان دیگری با تکنولوژی سروکار داریم و زندگی بدون وجود فناوری، تقریبا غیر قابل تصور است؛ از تکنولوژی‌های ارتباطی روزمره گرفته تا ماشین‌های خودران، هوش مصنوعی و سفر به فضا و اعماق دریاها که به لطف رشد سریع تکنولوژی امکان‌پذیر شده‌اند.

مدارس و دانشگاه‌ها نیز با این پیشرفت همراه شدند و امروز می‌توانیم تکنولوژی آموزشی مدرسه‌ها را ببینیم که تا چند سال قبل حتی فکرش را هم نمی‌کردیم؛ از نحوه‌ی تدریس معلم‌ها گرفته تا شیوه‌ی برقراری ارتباط بین دانش‌آموزان و حتی نحوه‌ی یادگیری علوم مختلف، همه و همه دستخوش تغییرات فراوانی شده‌اند؛

۱‌. یادگیری معکوس

روش یادگیری معکوس (Flipped learning) یکی از راهکارهای خلاقانه برای داشتن یک کلاس درس فعال و پرشور است و می‌تواند یکی از کاربردهای تکنولوژی آموزشی مدرسه باشد، در این روش تقریبا نقش معلم و دانش‌آموزان برعکس می‌شود، بچه‌ها وظیفه دارند خودشان به کمک ابزارهای موجود مثل اینترنت یک مفهوم را یاد بگیرند و معلم تنها نقش یک ناظر را ایفا می‌کند؛ هر دانش‌آموز در برابر یادگیری خود مسئول است و باید در روند آموزش شرکت کند، بچه‌ها باید اطلاعات مورد نیازشان را از منابع مختلف جمع‌آوری کرده و به شکل مستند در اختیار کلاس قرار دهند؛ معمولا در این روش فرایند آموزش در ۲ روز مختلف انجام می‌شود، یک روز به جمع‌آوری اطلاعات اختصاص دارد و یک روز نیز بچه‌ها در کلاس حاضر می‌شوند و معلم درخصوص موضوع با دانش‌آموزان بحث و گفتگو می‌کند تا مطمئن شود درس را به خوبی یاد گرفته‌اند.

۲. واقعیت مجازی

واقعیت مجازی (Virtual Reality) که به اختصار آن را VR نیز می‌نامند، یک تکنولوژی آموزشی مدرسه است که به شما اجازه می‌دهد در یک محیط کاملا شبیه‌سازی شده و مجازی تعامل داشته باشید؛ این محیط به کمک کامپیوتر پردازش می‌شود و در نهایت با استفاده از یک هدست در مقابل چشمان شما نمایش داده خواهد شد؛ از جمله مهم‌ترین کاردبردهای این سیستم، استفاده در صنعت آموزش است، به خصوص در آموزش مواردی مثل پزشکی یا خلبانی که احتمال بروز خطا و ریسک وجود دارد.

به کمک تکنولوژی واقعیت مجازی، دانش‌آموزان می‌توانند بدون نیاز به حضور فیزیکی در آزمایشگاه یا کلاس درس، یک تجربه‌ی واقعی از روند تدریس داشته باشند و به صورت کاملا فعال در فرایند یادگیری مشارکت کنند و این یک تکنولوژی آموزشی مدرسه محسوب می‌شود.

۳. آموزش دیداری و شنیداری

یکی از راهکارها برای کمک به یادگیری بهتر، به‌کارگیری حواس پنج‌گانه‌ی انسان است و حس دیداری و شنیداری از جمله‌ی مهم‌ترین حواسی هستند که به کمک آن‌ها می‌توانید یک مفهوم را بهتر به دانش‌آموزان یا دانشجویان خود منتقل کنید؛ نمایش فیلم‌های آموزشی و همچنین صدا و تصاویر مربوط به درس جزو مواردی هستند که اگر آن‌ها را در حین تدریس به‌کار بگیرید، میزان اثرپذیری درس و یادگیری بچه‌ها افزایش خواهد یافت؛ امروزه به لطف اینترنت، یافتن ویدئوهای آموزشی جذاب برای دانش‌آموزان، چندان کار سختی نیست.

۴. نقش‌آفرینی فراگیران

تکنیک نقش‌آفرینی در حقیقت از سرگرمی استفاده می‌کند تا فرایند یادگیری را برای دانش‌آموزان ساده‌تر کند، این‌کار باعث می‌شود بچه‌ها آن چیزی که باید یاد بگیرند را خیلی بهتر و دقیق‌تر درک کنند؛ در این روش، دانش‌آموزان وظیفه دارند نقش یک انسان تاثیرگذار (مثلا یک دانشمند) را برعهده بگیرند و آن شخصیت را در کلاس درس به تصویر بکشند.

استفاده از این روش، نه‌تنها فرایند یادگیری درس را برای افراد لذت‌بخش‌تر می‌کند، بلکه کمک می‌کند از مشکلاتی مثل کمرویی فاصله بگیرند و قدرت تفکر نقادانه، اکتشاف و خلاقیت را در آن‌ها توسعه می‌دهد.

۵. استفاده از فضاهای ابری

تکنولوژی پردازش ابری (Cloud) یا فضای ذخیره‌سازی آنلاین، به دانش‌آموز و معلم کمک می‌کند در هر جایی به فایل‌ها و منابع مورد نیاز خود دسترسی داشته باشند، آن هم بدون هیچ محدودیت زمانی! بچه‌ها می‌توانند هر نوع فایلی را در نرم‌افزار مدرسه‌ی خود ذخیره کرده و به آن دسترسی داشته باشند.

در حال حاضر مدارس زیادی وجود دارند که تمام فرایندهای خود را به کمک پردازش ابری و در بستر اینترنت پیش می‌برند؛ با به‌کارگیری این فناوری، دانش‌آموزان مجبور نیستند همواره تکالیف یا جزوات درسی خود را حمل کنند و در هر جایی می‌توانند به شکل آنلاین به آن دسترسی داشته باشند، ضمن اینکه استفاده از اینترنت به معلم و دانش‌آموزان کمک می‌کند به سادگی با یکدیگر تعامل داشته باشند.

۶. فناوری‌های بیومتریک

به کمک تکنولوژی‌های بیومتریک (فناوری که با نشانه‌های زیستی انسان سروکار دارد) امکان بررسی وضعیت دانش‌آموزان (مثلا خستگی، اضطراب یا میزان تمرکز) قابل بررسی است، به عنوان مثال با تکنولوژی ردگیری حرکات چشم (Eye Tracking) معلم می‌تواند متوجه شود دانش‌آموز تا چه اندازه روی درس تمرکز دارند و در صورتی که تعداد زیادی از بچه‌ها خسته شده باشند، با ایجاد یک تغییر در روند تدریس، میزان اثرپذیری آن‌ها را افزایش دهد.

۷. نرم‌افزارهای مدیریت مدرسه

در کنار همه‌ی پیشرفت‌های سخت‌افزاری و نرم‌افزاری که این روزها شاهد هستیم، یکی از جذاب‌ترین و کاربردی‌ترین فناوری‌هایی که می‌تواند باعث ایجاد تحول در مدارس شود و به عنوان یک نوع تکنولوژی آموزشی مدرسه از آن یاد کرد، استفاده از سامانه‌های مدیریت مدرسه است، چنین سیستمی به شما اجازه می‌دهد مدرسه‌ای کارآمد و هوشمند داشته باشید و تقریبا تمام اجزای مدرسه را به کمک زیرساخت‌های اینترنتی به هم متصل می‌کند؛ از سیستم‌های مدیریت آموزش گرفته تا مدیریت حضور و غیاب دانش‌آموزان، همه‌و‌همه به شکل کاملا الکترونیک و خودکار انجام می‌شوند.

نرم‌افزارهای مدرسه معمولا به شکل یکپارچه طراحی می‌شوند و یک راهکار جامع برای مدیریت مدارس به حساب می‌آیند، اگر علاقه‌مندید بیشتر با چنین سیستمی آشنا شوید، همین حالا مقاله‌ی آشنایی با نرم‌افزار مدیریت مدرسه را مطالعه کنید؛ شاید بتوان این نرم‌افزارها را جزو آن دسته از ابزارهایی به‌حساب آورد که وجودشان در هر مدرسه‌ای لازم و ضروری است.

۸. آموزش به همسالان

همه‌ی افراد حاضر در کلاس روند یادگیری یکسانی ندارند، عده‌ای با سرعت بیشتر یک موضوع را یاد می‌گیرند و عده‌ای کندتر، برخی از بچه‌ها در درس‌های تحلیلی بهتر عمل می‌کنند و برخی دیگر در دروس حفظی قوی‌ترند؛ روش آموزش به همسالان، بچه‌ها را ترغیب می‌کند که خودشان فرایند آموزش را برعهده گرفته و هرکس در بخشی که توانایی بیشتری دارد، مسئول آموزش به کلاس خواهد شد؛ بدین ترتیب تمام بچه‌ها درگیر فرایند تدریس شده و علاوه‌بر افزایش اعتماد به نفس، خیلی بهتر با کار گروهی و روحیه‌ی همکاری نیز آشنا می‌شوند.

ایده هایی برای استفاده از تکنولوژی در کلاس

در سال های اخیر، انواع فناوری در کلاس درس به شدت بهبود یافته است. تعداد فزاینده‌ای از مدارس از تخته‌های سفید، پروژکتورها و کتاب‌های درسی سنتی دور می‌شوند و به جای آن از نمایشگرهای تعاملی و لپ‌تاپ و تبلت استقبال می‌کنند. برای مربیان، فناوری راهی فوق العاده برای مدرن کردن استراتژی های تدریس و ارائه بهترین تجربه یادگیری ممکن به دانش آموزان است.

استفاده از فناوری در کلاس درس و آموزش با فناوری در کلاس درس مزایای زیادی دارد که بیشترین آن میزان مشارکت دانش آموزان است. فناوری می‌تواند امکان تعامل بیشتر را فراهم کند زیرا روش‌های آموزشی و یادگیری همه‌کاره‌تری را نسبت به محیط سخنرانی سنتی ارائه می‌دهد.

منابع انعطاف پذیر

با نمایشگرهای تعاملی کلاس درس، معلمان می‌توانند انواع مختلف فناوری را در کلاس به نمایش بگذارند – از اسناد متنی ساده گرفته تا فیلم‌ها، بازی‌ها و برنامه‌ها – و در حین حرکت مستقیماً روی تخته حاشیه‌نویسی کنند. همچنین می‌توان دانش‌آموزان را تشویق کرد که مستقیماً با محتوای روی صفحه ارتباط برقرار کنند یا محتوای خود را با حداقل زمان تنظیم نمایش دهند. وقتی دانش‌آموزان احساس می‌کنند بیشتر با محتوای آموزشی درگیر هستند، به احتمال زیاد دانش را حفظ می‌کنند و تجربه یادگیری ارزشمندتری دارند.

مهارت های افزایش یافته

استفاده از فناوری در کلاس درس نیز روشی درخشان برای آموزش مهارت های مهم زندگی به دانش آموزان است. فن آوری یادگیری مشارکتی دانش آموزان را تشویق می کند تا با دیگران کار کنند، ایده ها را به اشتراک بگذارند، مشکلات را حل کنند و انتقادی فکر کنند. به علاوه، به آنها کمک می کند تا مهارت های عملی را با استفاده از آخرین فن آوری توسعه دهند.

از ایجاد ارائه‌ها تا ساخت ایمیل‌های حرفه‌ای، به کودکان می‌توان نحوه تعامل با فناوری را به روشی که برای زندگی قرن ۲۱ حیاتی است، آموزش داد. علاوه بر این، این فعالیت‌ها و تجربیات یادگیری فرصت‌های بسیار خوبی را برای آموزش به بچه‌ها فراهم می‌کند که چگونه در اینترنت امن بمانند.

روش های تدریس چند منظوره

در نهایت، فناوری در مدارس درک بهترین سبک های یادگیری دانش آموزان را برای معلمان آسان تر می کند. با وجود برنامه‌ها، بازی‌ها، آزمون‌ها و انواع رسانه‌های همه‌کاره که در کلاس درس در دسترس هستند، دانش‌آموزان فرصتی برای تجربه طیف وسیعی از سبک‌های تدریس و درک روش‌های یادگیری مورد علاقه خود دارند. معلمان می توانند از این اطلاعات برای تنظیم روش های تدریس خود برای هر یک از کلاس های خود یا حتی دانش آموزان فردی استفاده کنند.

اکنون برخی از مزایای استفاده از فناوری در کلاس درس را درک می کنیم، اجازه دهید در مورد یکپارچه سازی آن صحبت کنیم. در اینجا هفت ایده برای استفاده از فناوری در کلاس درس آورده شده است که می تواند برای مدارس ابتدایی و متوسطه مفید باشد.

1. سفرهای میدانی مجازی

سفرهای مدرسه ای می تواند فرصت های یادگیری بسیار ارزشمندی باشد، اما همیشه از نظر مالی یا تدارکات قابل دوام نیستند. یکی از محبوب ترین راه ها برای ادغام فناوری در کلاس درس استفاده از آن برای ارائه سفرهای میدانی مجازی است. با کمک نقشه های گوگل، ویدیوهای یوتیوب یا حتی راه حل های کنفرانس ویدیویی، می توان تجربه سفر میدانی را بدون ترک کلاس ایجاد کرد.

نمایشگرهای کلاس درس تعاملی می توانند به مدارس اجازه دهند تا ارائه های ویدئویی زنده را با مردم در سراسر کشور یا حتی جهان ترتیب دهند. این امکان را برای دانش‌آموزان فراهم می‌کند تا در مورد مکان‌ها، افراد یا فرآیندها به همان روشی که در سفرهای میدانی یاد می‌کنند، بیاموزند.

2. محتوای ویدیویی را با سهولت به اشتراک بگذارید

محتوای ویدیویی در مطالعات متعدد ثابت شده است که یادگیری را تقویت می کند زیرا ترکیب تصاویر متحرک و صدا می تواند به برقراری ارتباط موثرتر اطلاعات کمک کند. با گنجاندن ویدیوی بیشتر در تدریس، دانش آموزان ممکن است بهتر اطلاعات را حفظ کنند و بینش بیشتری از مطالب به دست آورند.

اگرچه گنجاندن ویدئو در کلاس درس تکنیک جدیدی نیست، اما با در دسترس بودن فناوری کلاس درس مدرن آسان‌تر شده است. نمایشگرهای تعاملی در کلاس امکان تنظیم و پخش ویدیوها را در عرض چند ثانیه امکان پذیر می کند، به خصوص اگر محتوای ویدیویی وی به صورت آنلاین یا USB در دسترس باشد. مطمئناً این کار بسیار ساده‌تر از راه‌اندازی تلویزیون و پخش‌کننده DVD است و کیفیت تصویر نمایشگرهای کلاس دوم متوسطه یا ابتدایی مدرن به‌طور قابل‌توجهی از پروژکتورها برتر است.

3. با کلاس ها یا مدارس دیگر همکاری کنید

یکی از ایده های مورد علاقه ما برای استفاده از تکنولوژی در کلاس، همکاری با کلاس های دیگر یا حتی مدارس دیگر است. برخی از نمایشگرهای تعاملی قابلیت کنفرانس ویدیویی را ارائه می دهند که می تواند ارتباط دانش آموزان و معلمان را از هر کلاس یا مدرسه ای در یک لحظه ممکن کند.

باز کردن کلاس درس به این روش می‌تواند دانش‌آموزان را قادر سازد در پروژه‌های مشارکتی در مقیاس بزرگ‌تر، چه به عنوان بخشی از تکالیف معمول مدرسه یا پروژه‌های فوق برنامه خود، شرکت کنند. این می تواند مهارت های ارتباطی آنها را بهبود بخشد و به آنها فرصتی دهد تا کار گروهی را با افراد خارج از کلاس خود تمرین کنند.

4- . Cloud را به داخل کلاس بیاورید

Cloud شاید یکی از راحت ترین انواع فناوری در کلاس درس باشد زیرا دسترسی به منابع آموزشی را هم برای معلمان و هم برای دانش آموزان ساده می کند. با استفاده از صفحه نمایش تعاملی با دسترسی به اینترنت، معلمان می توانند به راحتی به منابع آموزشی دسترسی داشته باشند و سپس در یک لحظه در طول کلاس، آنها را نمایش داده و با آنها تعامل داشته باشند. همچنین می تواند اشتراک گذاری کار مستقل خود مانند ارائه ها یا پروژه های تحقیقاتی را برای دانش آموزان ساده تر کند.

Cloud همچنین می تواند به دانش آموزان اجازه دهد تا به راحتی به منابع روی لپ تاپ یا تبلت خود دسترسی داشته باشند. این امر می‌تواند امکان یادگیری انعطاف‌پذیرتر را فراهم کند، زیرا این امکان را برای دانش‌آموزان فراهم می‌کند تا در زمان درس به منابعی که برایشان ارزشمند است دسترسی داشته باشند. شاید آنها کار محول شده را تمام کرده باشند و بتوانند دانش خود را با منابع اضافی افزایش دهند. شاید آنها نیاز دارند که حافظه خود را در مورد موضوعاتی که قبلاً آموخته اند تجدید کنند. دسترسی به کارهایی که فقط در جلوی کلاس نمایش داده می‌شود، می‌تواند یادگیری مستقل را تشویق کند، و ارائه خدمات به دانش‌آموزان با سطوح مختلف توانایی در یک کلاس را آسان‌تر می‌کند.

5. آماده سازی درس را ساده کنید

بهترین ایده ها برای استفاده از فناوری در کلاس درس به سادگی مدیریت کلاس را برای معلمان بهبود می بخشد. نمایشگرهای تخته سفید هوشمند می توانند نمایش اسناد یا محتوا را در کلاس بدون نیاز به فتوکپی چند ورق کاغذ برای معلمان آسان تر کنند. سپس اسناد را می توان مستقیماً یا توسط خود معلم یا اعضای کلاس روی تخته حاشیه نویسی کرد، که همچنین فرصتی عالی برای یادگیری تعاملی است.

نمایشگرهای جدید در کلاس درس مبتنی بر سیستم عامل ویندوز 10 هستند، اما پلتفرم باز نیز هستند که آنها را با انواع زیادی از برنامه ها و نرم افزارها سازگار می کند. این به معلمان این امکان را می‌دهد تا با نرم‌افزاری که با آن راحت‌تر هستند کار کنند تا منابع درس خود را آماده کنند و به سادگی یک USB، لپ‌تاپ خود را وصل کنند یا حتی به فایل‌های خود از فضای ابری دسترسی داشته باشند تا آن را در کلاس خود نمایش دهند. با کاهش زمان آماده سازی درس، معلمان می توانند زمان بیشتری را برای تمرکز بر سایر وظایف خود آزاد کنند.

6. یادگیری GAMIFY

گیمیفیکیشن فرآیندی است که در آن بازی‌ها – چه بازی‌های ویدیویی یا سایر انواع بازی – در یادگیری گنجانده می‌شوند. مطالعات نشان داده اند که گیمیفیکیشن می تواند رفتار مخرب دانش آموز را کاهش دهد، رشد شناختی را بهبود بخشد و دامنه توجه را افزایش دهد.

نمایشگرهای تعاملی کلاس درس می توانند گیمیفی کردن دروس را آسان تر از همیشه کنند. با وجود برنامه‌ها و نرم‌افزارهای بسیار متنوع برای نمایش در کلاس، معلمان می‌توانند به راحتی بازی‌های آموزشی را در طول درس به اشتراک بگذارند. علاوه بر این، بازی های آموزشی را می توان به عنوان تکلیف به عنوان راهی برای ادامه یادگیری در خارج از کلاس درس به روش های بسیار جذاب اختصاص داد.

7. بازخورد دانش آموز را در مورد درس های فردی به دست آورید

یکی از جالب‌ترین راه‌ها برای ادغام فناوری در کلاس، استفاده از آن برای تشویق کودکان به بیان نظرات خود در روشی است که به آنها آموزش داده می‌شود. فناوری تمایل دارد همکاری را آسان‌تر کند و راه‌حل‌هایی برای جمع‌آوری بازخورد دانش‌آموزان در مورد دروس خاص ارائه می‌دهد. می تواند به معلمان کمک کند تا روش های یادگیری مورد علاقه دانش آموزان خود را بهتر درک کنند. به علاوه، می‌تواند به معلمان این فرصت را بدهد که از دانش‌آموزان بپرسند که در چه زمینه‌هایی از مطالعه احساس اطمینان می‌کنند و به زمان یادگیری بیشتری نیاز دارند.

نحوه جمع آوری بازخورد دانش آموزان به انواع فناوری در کلاس بستگی دارد. نمایشگرهای تعاملی می توانند به معلمان این امکان را بدهند که از دانش آموزان بخواهند نظرات خود را مستقیماً در پایان درس روی تخته بنویسند. از طرف دیگر، آنها می‌توانند از اسناد Google، انجمن‌ها، نظرسنجی‌ها یا سایر نرم‌افزارها، برنامه‌ها یا ابزارهای فناوری تعاملی کلاس درس برای جمع‌آوری بازخورد پس از کلاس استفاده کنند.

ارشد... روش تحقیق... فصل اول- فصل دوم - سوم و چهارم یک پایان نامه

فصل اول پایان‌نامه (کلیات پژوهش)

در فصل نخست یک پایان نامه ابتدا یک مقدمه کوتاه نوشته می‌شود. پس از آن بیان مساله پژوهشی بیان می‌شود و در ادامه ضرورت و اهمیت آن مشخص می‌گردد. در ادامه هدف‌ها، پرسش‌ها یا فرضیه‌ها طرح می‌گردد و در صورت لزوم مدل مفهومی پژوهش ارائه می‌شود. سپس قلمرو زمانی، مکانی و موضوعی مشخص می‌شود. در پایان نیز تعریف مفهومی و عملیاتی واژگان کلیدی ارائه می‌شود.

مقدمه در فصل اول پایان نامه چگونه نوشته می شود

آنچه باید در مقدمه پایان نامه بنویسیم

در ابتدای مقدمه مهمترین مطلب، شرح مساله یا موضوع تحقیق است که باید با بیانی واضح، روان و البته جذاب برای خواننده، نوشته شود. در این بخش مخاطب می‌بایست با چارچوب و ابعاد مختلف پایان‌نامه شما آشنا شود و متوجه شود که شما می‌خواهید چه چیزی را در این تحقیق تشریح کنید و مقصد و هدف اصلی‌تان از پرداختن به این موضوع و پژوهش پیرامون آن چیست. همچنین در خصوص دلایل و انگیزه‌هایتان از انتخاب این موضوع و اهمیت آن مختصرا توضیح دهید و به تحقیقات و مطالعات دیگران بر این ایده خصوصا جدیدترین آنها اشاره کنید. پس از آن به ذکر دلایلتان برای لزوم پرداخت بیشتر به موضوع موردنظر و انجام مطالعات جدید بپردازید تا ضرورت و ارزشمندی موضوع شما برای مخاطب بیشتر مشخص شود.

مراحل زیر در نوشتن مقدمه را رعایت و در نظر بگیرید...

در مقدمه پایان نامه توجه مخاطبان را جلب کنید

.اطلاعات پیش‌زمینه برای خواندن مقاله را در مقدمه بیاورید

. اهمیت موضوع مقاله و تحقیق خود را شرح بدهید

. از تحقیقات پیشین در راستای موضوع تحقیق‌تان هم صحبت کنید

پایان نامه شما در مورد چه موضوع است و قصد دارد چه چیزی را بسنجد؟،

چرا انجام و پیاده سازی این پایان نامه با موضوع مشخص شده ضرورت دارد؟،

چطور پایان نامه حاضر گپ های تحقیقاتی در حوزه موضوع مشخص شده را پر خواهد کرد،

چند سوء برداشت مفهومی و اشتباهات رایج ادراکی در ارتباط با موضوع پایان نامه را ذکر نمایید

پایان نامه شما چه کاربردهایی برای دانشگاه، جامعه، صنعت و یا مدیران خواهد داشت؟

پایان نامه شما چه نکته یا فرآیند منحصربه فردی نسبت به سایر تحقیقات این حوزه دارد؟.

از داده های آماری و واقعیت های جذاب درارتباط با موضوع پایان نامه استفاده کنید،

سوالات بنیادین و اصلی در مورد موضوع پایان نامه را در مقدمه بیان کنید،

مقدمه را با بیان اهداف تحقیقاتی‌تان به پایان برسانید

بیان مساله

اولین و مهمترین مرحله در نگارش یک پژوهش (معمولاً در قالب مقاله یا پایان نامه) نگارش بیان مساله است. در بیان مساله محقق مساله‌ای را که تصمیم به حل آن دارد و سوالی که می‌خواهد تا به آن پاسخ دهد را مطرح میکند. سوال پژوهش ممکن است شامل یک دغدغه در یک حوزه خاص، شکاف موجود در علم، یا پدیده غیرطبیعی باشد که نیاز است تا آن پدیده مورد بررسی قرار گیرد. بیان مساله معمولاً به این جهت ارایه می‌شود که یک مشکل یا سوال را برجسته سازد و ضرورت انجام یک پژوهش را تبیین کند.

هدف نهایی بیان مساله تبدیل یک مساله کلی و مبهم به یک مساله تعریف شده، دقیق و مشخص است؛ به صورتی که بتوان آن را از طریق یک پژوهش علمی مورد بررسی قرار داد و راه‌حل‌هایی نیز برای حل آن ارایه نمود. نوشتن بیان مساله باید به شما کمک کند تا هدف پژوهشی که قصد انجام آن را دارید معین سازید.

برای نوشتن بیان مسئله لازم است به این سه سوال پاسخ داده شود:

چه میدانیم؟ معرفی موضوع و بیان اطلاعات زمینهای و توضیح مشکل و مساله ای که ایجاد شده. ...

چه نمیدانیم؟ بیان نقایص و محدودیت‌های مطالعات گذشته در مورد موضوع.

چرا میخواهیم این مطالعه را انجام دهیم؟ بیان اعداد و ارقام و آمارهای مطالعات قبلی، اهمیت و ضرورت مطالعه خود. رفع کاستی ها و رسیدن به هدف مطلوب

ویژگی‌های مهم و کلیدی بیان مساله کدامند؟

یک بیان مساله خوب باید عناصر زیر را در خود داشته باشند:

الف) به شکافی موجود در علم و روش و یا در بستر و زمینه اشاره کند. هدف پژوهشگر را به طور شفاف روشن سازد

ب) اهمیت مساله مورد بررسی را نشان دهد تا مشخص سازد که انجام پژوهش در این حیطه الزامی بوده است.

ج) راهنمای پژوهش‌های آتی باشد. همچنین به نتایج پژوهش های قبلی اشاره کند

د) رویکردی که برای حل این مسله ارایه می‌دهد رویکردی اخلاقی و عملیاتی باشد

ذ)اشاره ای به نظریات و تئوری ها در رابطه با موضوع باشد.

فرمت نگارش بیان مساله چگونه است؟

نگارش بیان مساله معمولاً در سه بخش نوشته می‌شود:

الف) حالت ایده‌آل و خوب را توضیح دهید.

ب) بیان کنید چه موانعی باعث ممانعت از رخداد حالت ایده‌ال و خوب در مورد الف شده است.

ج) معین کنید که از چه روشی می‌خواهید وضعیت ایده‌آل و خوب را که در بند الف توضیح داده شد بازگردانید و موانعی که در بند ب گفته شده را از سر راه بردارید.

اهمیت و ضرورت تحقیق

اهمیت و ضرورت پژوهش نشان می‌دهد آیا مساله و طرح پژوهش از اهمیت کافی برخوردار است و آیا انجام آن در مقطع کنونی ضروری است؟ مهم بودن و ضروری بودن انجام یک پژوهش باید به‌لحاظ نظری (علمی) و کاربردی (عملی) توجیه کافی داشته باشد. وقتی از اهمیت تحقیق سخن می گوییم یعنی بیان می کنیم که این تحقیق ار نظر چه ابعاد ومولفه هایی مهم است.

در یک نگاه کلی ،اهمیت تحقیق از دو بعد قابل بررسی است:

از باب نظری :

پژوهشگر در نگارش اهمیت تحقیق خود باید بتواند با توجه به دانش ، نظریات و ادبیات موجود، دلایل مهم بودن مسئله تحقیق را بیان کند . او برای این کار باید نشان دهدکه تحقیق مزبور، از دیدگاهی جدید و خلاقانه به مسائل نگاه می کند . بیان اهمیت موضوع تحقیق ، باید بتواند اهمیت و ارزش تحقیق را نسبت به نظریه های موجود و یا شرایط موجود ، به اثبات برساند. اغلب پژوهشگران در مطالعات خود ، متوجه جای خالی موضوعی می شوند و تحقیق مزبور باید این کمبو را جبران کند. اگر تحقیق در مورد یک تئوری یا یک مدل است ، در آن صورت ، تحقیق می تواند آزمون مهمی از ۀن تئوری باشد و یا امکان دارد پژوهشگر از مفاهیم یا اصولی استفاده کند که پژوهشگران قبلی استفاده کرده اند و پرسش های خود را همانند پرسش هایی که آنها در تحقیقات پیشین به کار گرفته اند، تنظیم کند ; ولی داده ها از گروهای متفاوت جامعه و زمان دیگری جمع آوری می شود . از این رو،نتایج حاصل از تحقیق ، می تواند موجب گسترش تئوری پیشین گردد.

از باب عملی(کاربردی) :

معمولا تحقیقات برای جامعه ار ابعاد مختلفی اهمیت دارد.مثلا نتایج تحقیق می تواند کدام مشکل جامعه را حل کند؟یا در کدام سازمان ها می تواند مورد استفاده قرار گیرد؟این اهمیت انجام تحقیق از بعد عملی یا کاربرد نتایج تحقیق در شرایط واقعی است .

1. اهمیت تحقیق از نظر نظری:
   • بیان ارتباط موضوع تحقیق با تئوری‌ها و نظریات موجود.
   • انجام این پژوهش چه کاستی ها و نواقصی را ی تواند برطرف سازد
   • تبیین رویکردها و دیدگاه‌های جدیدی که تحقیق می‌تواند به مسئله ارائه دهد.
   • توضیح اینکه چگونه تحقیق می‌تواند به پیشرفت درک علمی در زمینه مورد بررسی کمک کند.
2. اهمیت تحقیق از نظر عملی (کاربردی):
   • بررسی فواید و نتایج عملی انجام تحقیق برای جامعه و صنعت.
   • توضیح اینکه چگونه تحقیق می‌تواند به حل مسائل و بهبود وضعیت موجود کمک کند.
   • ارائه اطلاعاتی در مورد اهمیت و تاثیرگذاری تحقیق بر عملکرد جامعه و افراد در محیط مورد نظر.

در ضمن، در بخش ضرورت تحقیق باید به موارد زمانی و مکانی توجه شود:

• بررسی اینکه آیا تحقیق در زمان فعلی مورد نیاز است یا خیر؟
• ارزیابی امکانات و شرایط موجود برای انجام تحقیق در مکان مورد نظر.
• بررسی اینکه آیا تحقیق قبلاً انجام شده است و چه نتایجی به دست آمده است، و ارائه توجیه برای انجام مجدد تحقیق.

در کل، این بخش باید با دقت و با استفاده از اطلاعات موجود، اهمیت و ضرورت تحقیق را به طور قابل فهم و معتبر بیان کند تا مخاطبان بتوانند اهمیت تحقیق و ارزش آن را به خوبی درک کنن

هدف کلی تحقیق

هدف جزیی

پس از انتخاب موضوع یک پژوهش، اهداف و دلایل انجام آن پژوهش مشخص می شوند. منظور از این هدف، همان عنوان پژوهش است.این اهداف به صورت مستقیم یا غیر مستقیم در بیان مسئله یا سایر بخشهای پایان نامه بیان شده‌اند. اما در فرمهای پایان نامه معمولا قسمت جداگانه ای هم برای بیان این اهداف در نظر گرفته می شود؛ تا هم خود پژوهشگر و هم خواننده به طور واضح تری در جریان اهداف پژوهش قرار بگیرند. از بخش اهداف پایان نامه برای نوشتن قسمت‌های دیگر مثل سوالات و فرضیات و جدول متغیرها نیز استفاده می‌شود.

سوال کلی تحقیق -فرضیات

هر پژوهش در واقع تلاش برای رسیدن به پاسخ یک سوال و قبولی یا رد یک فرضیه است. همانطور که گفته شد این قسمت باید با توجه به اهداف ویژه نوشته شود. پژوهشگر نمی تواند سوال یا فرضیه‌ای را که هدفی برای آن ننوشته، در این قسمت بیان کند. پس مجموع تعداد سوالات و فرضیات باهم باید برابر با تعداد اهداف ویژه باشد.

فرضیات، حدس ها و پیش بینی های هوشمندانه ای هستند که پژوهشگر در مورد رابطه ی بین دو یا چند متغیر پژوهش، در ذهن خود دارد. پس پژوهشگر برای نوشتن هر فرضیه ای باید اطلاعات قبلی داشته باشد و نمی‌تواند هر طور که خواست فرضیه ها را بیان کند؛ بلکه باید رابطه ها به صورت منطقی و با آگاهی حدس زده شوند. فرضیه برای هدفی نوشته میشود که به دنبال بررسی روابط بین متغیرها است؛ مثلا تعیین ارتباط بین میزان اضطراب و رضایت شغلی در پرستاران بخشهای ویژه.

فرضیه بدون جهت و جهت دار

به طور کلی فرضیه می تواند به دو صورت نوشته شود: بدون جهت یا با جهت دار. بدون جهت یعنی فقط بگویید بین متغیر x و متغیر y رابطه وجود دارد. جهت دار هم یعنی بگویید رابطه بین دو متغییر چگونه است. هر دو طرز بیان درست هستند و پژوهشگر باتوجه به عقیده و شرایط پژوهش می تواند یکی از آنها را بنویسد. مثلا برای مثال فوق می توان نوشت: بین میزان اضطراب و رضایت شغلی رابطه وجود دارد که فرضیهای بدون جهت است. بین میزان اضطراب و رضایت شغلی رابطه ی منفی وجود دارد یا اضطراب باعث کاهش رضایت شغلی میشود که فرضیهای جهت دار محسوب میشوند. .یک فرضیه هیچگاه اثبات یا ابطال نمیشود، بلکه بر اساس نتایج داده ها تأیید یا رد می شودیعنی مورد ازمون قرار می گیرد. در کل پژوهشگر به دنبال ازمودن فرض های خود هست.... نه صرفا رد و یا تایید ان...

تعاریف عملیاتی

اصطلاح تعریف عملیاتی ( Operational Definition) یکی از اصطلاحات رایج در فضای دانشگاهی و نیز حوزه‌ی مدیریت و کسب و کار است.

برای درک بهتر تعریف عملیاتی، مناسب است آن را در کنار تعریف مفهومی و بحث مفهوم پردازی قرار داده و بررسی کنیم.

وقتی از تعریف عملیاتی حرف می‌زنیم، دیگر به توصیف کلی یک اصطلاح یا شاخص قانع نمی‌شویم.

هم‌چنین صرفِ این‌که ارتباط یک مفهوم را با سایر مفاهیم مشخص کنیم کافی و رضایت‌بخش نیست.

تعریف عملیاتی باید دقیقاً روش اندازه گیری و سنجش و ارزیابی یک مفهوم را در اختیار ما قرار دهد.

به شکلی که افراد مختلف – که در زمینه‌ی مورد بحث تخصص دارند – بتوانند بر اساس رویه (Procedure) تعیین شده، متغیر مورد نظر را اندازه گیری و ثبت کنند

در تعاریف عملیاتی کلید واژه ها و یا متغییر های تحقیق را هم از ظر مفهومی و هم از نظر عملیانی را تعریف می کنیم

در تعریف مفهومی یعنی معنا و مفهوم اصطلاح مورد نظر و در تعریف عملیاتی یعنی معنای کلمه یا عبارت در تحقیق شما

مثلا اگر واژه الکو یکی از واژگان کلیدی شما باشد. در تعریف مفهومی ابتدا معنا و مفهوم الگو و در تعریف عملیاتی الگو را در تحقیق خود مورد بررسی قرا ر می دهید.

فصل دوم: مبانی نظری پژوهش(ادبیات تحقیق)

مقدمه

مبانی نظری

پیشینه تحقیق

نتیجه گیری

فصل دوم پایان نامه با عناوین “بررسی مبانی تحقیق“، “بررسی مبانی نظری پژوهش” یا “بررسی ادبیات موضوع” شناخته شده است. فصل دوم معمولا بخش زیادی از پایان نامه را به خود اختصاص می ­دهد که در حالی که ساده به نظر می ­رسد، تنظیم و تدوین آن چالش­ هایی را در بر دارد. بنابراین بهتر است دقیقا بدانید در فصل دوم پایان نامه باید به چه چیز اشاره کنید و چطور آن را تنظیم کنید.

معمولا هدف از نوشتن فصل دوم پایان نامه، گردآوری است که البته این مساله به گردآوری ادبیات، پیشینه و سوابق داخلی و خارجی تحقیق ختم نمی­ شود، بنابراین برای اینکه یک محتوای خوب و قوی برای فصل دوم پایان نامه تهیه کنید باید منابع معتبر و قدرتمندی در دست داشته باشید

فصل دوم پایان نامه به بررسی نظریه­ هایی که پیرامون موضوع تحقیق فعلی بیان شده بپردازید و به نوعی موضوع پژوهش را مطرح کنید. در این قسمت، چهارچوب کلی پژوهش را به اختصار توضیح دهید و مساله پژوهش و گاهی فرضیه ­های مطرح شده را نیز بیان کنید. در ادامه به مرور نتایج و یافته­ های تحقیقات انجام شده در داخل و خارج پرداخته می­ شود. قسمت دوم این فصل که طولانی ­تر است در حقیقت پیشینه پژوهش را به صورت انتقادی و یکپارچه مرور می ­کند.

ادبیات موضوع و مبانی نظری از مراحل اساسی پژوهش است، که بر مبنای نظریه خاص پدیده را بررسی می‌نماید. در واقع پژوهشگر بعد از تعیین موضوع پژوهش و مطالعات اکتشافی با نگاهی فراگیر به اطلاعات جمع آوری شده از منابع اسنادی و غیر اسنادی، باید به مهار ایده‌های نظری مرتبط با پدیده مورد بررسی بپردازد، محورهای اصلی نظری پژوهش خود را مشخص کند و طرح نظری مناسب با مسئله پژوهش را ارائه دهد

نحوه نوشتن فصل دوم پایان نامه؛ مبانی نظری

در قسمت مبانی نظری به چه مواردی توجه می‌شود؟

در قسمت مبانی نظری، پژوهشگر باید مخاطب خود را با متغیرهای اصلی تحقیق آشنا کند. پس از معرفی متغیرهای اصلی، پژوهشگر به توضیح هرکدام از این متغیرها خواهد پرداخت.

در حقیقت اگر بخواهیم به طور ساده‌تری درباره این مبانی صحبت کنم، باید بگویم که این قسمت به بیان تئوری‌های موجود در هر یک از متغیرها می‌پردازد.

در این بخش دانشجو، نظریه‌های گوناگونی را که پژوهشگران قبلی در رابطه با این متغیرها بیان کرده‌اند را به صورت شفاف توضیح می‌دهد.

این کار باعث می‌شود تا مخاطب با دلایل استفاده از هر یک از متغیرها آشنا شود. گاهی این نظریات نه تنها با خود متغیراصلی، بلکه با متغیرهای دیگر نیز ارتباط دارند. پژوهشگر می‌تواند به صورت جدا برای هر یک از این نظرات و تئوری‌ها، توضیحاتی را ارائه دهد.

نحوه نوشتن پیشینه تحقیق و یا مروری بر مطالعات انجام شده قبلی

مروری بر مطالعات داخلی و خارجی

این بخش را به دو قسمت تقسیم کنید:

• مروری بر مطالعات داخلی
• مروری بر مطالعات خارجی

حداقل ده مقاله فارسی و ده مقاله انگلیسی را استخراج کنید.

• مقاله‌ها باید از نظر عنوان مشابه با عنوان کار شما باشد.
• مقاله‌ها باید مربوط به سه سال اخیر باشد.
• ترتیب نوشتن مطالعات باید از جدید به قدیم باشد مثلا ابتدا مقال که سال 1403 و یا 2024 چاپ شده و در ادامه قدیمی ها
• مقاله‌های فارسی باید از مجلات معتبر داخلی باشد و کنفرانس‌ها منبع معتبر محسوب نمی‌شوند.
• مقاله‌های لاتین باید از پایگاه‌های معتبر مانند ساینس دایرکت با امرالد یا اشپرینگر باشد.
• بهتر است از سایت های گوگل اسکولار- ایران داک- علم نت جهاد دانشگاهی برای پیدا کردن منابع استفاده کنید.
• چکیده و خلاصه هر منبع را گزارش کنید.

مثال: عسکری و همکاران (۱۳۹۹) مطالعه‌ای با عنوان … انجام داده‌اند. سپس چکیده مقاله آنها را بنویسید.

نتیجه گیری از مطالعات انجام شده

در این قسمت بر اساس استناد به مرور مطالعات قبلی در رابطه با اهمیت موضوع خود یک نتیجه گیری کلی و به صورت کوتاه نوشته می شود.

فصل سوم پایان نامه

فصل سوم پایان‌نامه

در این فصل، که با عنوان روش تحقیق و یا روش شناسی پژوهش شناخته می شود روش‌شناسی پژوهش بیان می‌شود. ابتدا نوع تحقیق مشخص خواهد شد. سپس جامعه آماری، نمونه آماری و روش نمونه‌گیری مطرح خواهد شد. در ادامه روش و ابزار گردآوری داده‌ها بیان می‌شود. در پایان نیز روش‌های تجزیه‌وتحلیل داده‌ها معرفی می‌شود.

۱-۳- نوع پژوهش

در بخش اول باید نوع تحقیق مشخص شود که نیازمند شناخت انواع روش تحقیق می‌باشد. انواع تحقیقات علمی براساس هدف و روش گردآوری داده‌ها قابل تقسیم هستند [کتاب روش تحقیق حافظ‌نیا].

به‌طور کلی یک پایان‌نامه از منظر هدف یک پژوهش کاربردی ویادر دسته پژوهش‌های بنیادی قرار می‌گیرند.

مطالعات مدیریتی از منظر روش گردآوری داده‌ها نیز در دسته پژوهش‌های غیرآزمایشی (توصیفی) و از نوع پیمایشی دسته‌بندی می‌شوند.

مثال: هدف از انجام پژوهش حاضر ارزیابی کیفیت برنامه های اموزشی مدرسه می‌باشد. از آنجا که این پژوهش بصورت موردی صورت می‌گیرد و همچنین به تصمیم‌گیری کمک می‌کند، بنابراین از نظر هدف یک تحقیق کاربردی محسوب می‌شود. براساس روش گردآوری داده‌ها نیز یک پژوهش توصیفی از نوع پیمایشی است.

۲-۳- جامعه، نمونه و روش نمونه‌گیری

جامعه و نمونه دو مفهوم بسیار کلیدی در پژوهش‌های علوم تربیتی هستند. این بخش از فصل سوم بسیار کلیدی است.

مجموعه واحدهائی که حداقل در یک صفت مشترک باشند یک جامعه آماری را تشکیل می‌دهند. نمونه عبارت است از مجموعه‌ای نشانه‌ها که از یک قسمت، گروه یا جامعه‌­ای بزرگتر انتخاب می‌شود، به طوری که این مجموعه معرف کیفیات و ویژگی‌های آن قسمت، گروه یا جامعه بزرگتر باشند و نمونه‌گیری فرایند انتخاب نمونه است. برای محاسبه حجم نمونه معمولاً از فرمول کوکران یا جدول مورگان استفاده می‌شود. برای درک بهتر باید با روش‌های نمونه‌گیری آشنا باشید. از روش‌های نمونه‌گیری آماری برای دسترسی به نمونه‌ای معرف جامعه استفاده می‌شود. انتخاب روش مناسب به جامعه و هدف تحقیق بستگی دارد.

در تحقیقات کمی جامعه شامل افراد و در تحقیقات کیفی جامه شامل هم متخصصان و هم دیگر منابع می باشد. به طوریکه در تحقیقات کمی برای نمونه گیری از روشهای تصادفی - خوشه ای - مرحله ای و ... استفاده می شود اما در تحقیقات کیفی معمولا از روش نمونه گیری هدفمند استفاده می شود.

۳-۳- روش و ابزار گردآوری داده‌ها

روش گردآوری اطلاعات به دو دسته کتابخانه‌ای و میدانی قابل تقسیم است. ابزارهای گردآوری اطلاعات براساس مشاهده، مصاحبه، پرسشنامه و مطالعه قابل دسته‌بندی هستند. در بیشتر مطالعات علوم تربیتی از روش مرسوم پرسشنامه طیف لیکرت برای گردآوری اطلاعات استفاده می‌شود. در موضوعات کیفی بیشتر از مصاحبه و مشاهده و یا مطالعات ارشیوی استفاده می شود انواع مصاحبه در پایان نامه ها شمل مصاحبه ازاد. ساختار یافته و نیمه ساختار یافته است.

مثال: روش‌های گردآوری اطلاعات در این پژوهش به دو دسته کتابخانه‌ای و میدانی تقسیم می‌شود.

• برای گردآوری مبانی نظری و پیشینه پژوهش از روش‌های کتابخانه‌ای استفاده شده است.
• برای گردآوری داده‌های آزمون فرضیه‌های پژوهش از روش میدانی استفاده شده است.

۴-۳- روایی و پایایی فصل سوم پایان‌نامه

در بخش چهارم از فصل سوم پایان‌نامه مدیریت باید روایی و پایایی ابزار اندازه‌گیری ذکر شود. اگر از پرسشنامه استفاده می‌کنید برای سنجش روایی پرسشنامه می‌توانید از روش روایی محتوایی استفاده کنید. همچنین استفاده از روایی سازه (تحلیل عاملی تاییدی) و روایی همگرا یا روایی واگرا نیز مرسوم است. برای سنجش پایایی پرسشنامه نیز می‌توانید از محاسبه آلفای کرونباخ یا پایایی ترکیبی استفاده کنید. اگر از مصاحبه استفاده می‌کنید برای سنجش اعتبار از روش‌های پیشنهادی لینکلن و گوبا بهره بگیرید.

۵-۳- روش‌های تجزیه و تحلیل اطلاعات

در نهایت باید روش‌های تجزیه‌وتحلیل اطلاعات معرفی شود. یک روش کلیشه‌ای برای این بخش از فصل سوم پایان‌نامه وجود دارد. روش‌های آماری مورد استفاده در این پژوهش را می‌توان به دو دسته روش‌های آماری استنباطی و روش‌های آماری توصیفی تقسیم کرد. برای بررسی و توصیف ویژگی‌های عمومی پاسخ‌دهندگان از روش‌های آمار توصیفی مانند جداول توزیع فراوانی و میانگین استفاده شده است. از روش‌های آماری استنباطی مورد استفاده نیز می‌توان به آزمون نرمال بودن، آزمون تصادفی بودن، تحلیل عاملی تاییدی و مدل‌یابی معادلات ساختاری اشاره کرد. همچنین تجزیه و تحلیل داده‌های بدست آمده با استفاده از نرم‌افزار آماری SPSS و LISREL صورت گرفته است

برای تجزیه و تحلیل داده ها در روش پژوهش کمی معمولا از امار و نرم افزار ها و در روش کیفی از تفسیر و تجزیه و تحلیل نظری و استنباطی - ارائه مدل و الگوی مفهومی و در روش امیخته از هر دوی انها استفاده می شود.

نحوه نوشتن فصل چهارم پایان نامه چگونه است؟

فصل چهار پایان‌نامه که با عنوان تجزیه و تحلیل داده ها شناخته ی شود را می‌توان به منزله‌ی یک ماشین تحلیل و تفسیر داده‌ها در نظر گرفت که کار اصلی آن تبدیل داده‌های خام به داده‌های معنی‌دار در جهت قبول یا رد فرضیه‌های پژوهش است. یک ماشین حیاتی که حکم قلب پایان‌نامه شما را دارد زیرا در روز دفاع این بخش توسط داوران مورد بررسی و نقد قرار می‌گیرد. در حقیقت اطلاعات و داده‌هایی که در فصول پیشین گردآوری شده‌اند بدون وجود فصل چهار ارزش و اعتباری ندارند

فصل چهارم شامل موارد بسیاری است که در مرحله پشتیبانی است به عنوانی این فصل ویترین کاری است که شما می خواهید نشان دهید. فصل چهارم براساس بخش‌های زیر نوشته می‌شود:

در این فصل باید به سوالات و فرضیه های که محقق در فصل اول اورده باید پاسخ داده شود یعنی به شکل کاملا پژوهشی بررسی تجزیه و تحلیل شود. این تجزیه و تحلیلی در قالب جداول . نمودار . و تصاویر می باشد و در قسمت پژوهش های کیفی شامل استخراج کدها - کدگذاری- تحلیل کدها و ارائه مدل های مفهومی و الگوهای پیشنهادی است. این امر براساس دستورالعمل ها تفسیر ها و نگاههای تخصصی می باشد/

شکل کلی فصل چهارم
۱- مقدمه
۲- توصیف و تجزیه و تحلیل داده‌ها
۳- آزمون فرضیات یا طرح سوالات و پاسخگویی به آنها

تجزیه و تحلیل داده‌ها شامل چه مواردی می‌شود؟

۱- مرتب کردن و تنظیم داده‌ها
۲- نتایج تحلیل داده‌ها

مراحل تنظیم داده‌ها چیست؟

خلاصه سازی داده‌ها
کدگذاری داده‌ها
نمایش داده‌ها

انواع تجزیه و تحلیل داده‌ها چیست؟

۱- تجزیه و تحلیل کمی(امار جدول نمودار تصویر)
۲- تجزیه و تحلیل کیفی( کد گذاری بررسی تفسیر تحلیل و استنباط نظری)

فصل پنجم پایان نامه

فصل پنجم، آخرین فصل پایان نامه است که با نام «نتیجه گیری و پیشنهادات» شناخته شده است. این فصل متعلق به پژوهشگر است بنابراین او می­ تواند در فصل پنجم پایان نامه در مورد یافته­ های پژوهش و اطلاعات کسب شده بحث و اظهار نظر کند و همینطور فرضیات پژوهش را با دلایل منطقی و علمی، تایید یا رد کند. اهمیت بالای این فصل به این خاطر است که در آن روشن می­ شود مهم­ترین یافته­ ها و دستاوردهای پایان نامه شما چه بوده است.

فهرست محتوا

• فصل پنجم پایان نامه چگونه نوشته می شود؟
  • یافته­ های تحقیق
  • بیان محدودیت­ ها
  • ارائه پیشنهادات

فصل پنجم پایان نامه چگونه نوشته می شود؟

فصل پنجم که با عنوان یافته های تحقیق و یا تیجه گیری شناخته می شود محقق ابتدا سوالات تحقیق خود را به شکل اجمالی بیان و پاسخ می دهد و در ادامه به شرح ان می پردازد. در ادامه یافته های تحقیق خود را شرح می دهد و در بخش پایانی به محدودیتها و ارائه پیشنهادات می پردازد.

در اکثر پژوهش ­های علمی، فصل پنجم در سه قسمت جداگانه ارائه می ­شود:

یافته­ های تحقیق

در این بخش، محقق به طور خلاصه به یافته­ ها و نتایج تحقیق اشاره می­ کند. بنابراین، این بخش باید به صورتی بیان شود که از تحقیقی که در حال ارائه آن هستید تصویری جامع و منسجم ارائه دهد. حالا زمان آن رسیده که پژوهشگر یافته­ های فصل چهار را تفسیر کرده و از دیدگاه خودش درباره آن­ ها صحبت کند. بحث و تبیین نتایج را مهم­ ترین قسمت فصل ۵ یک پایان نامه می­ دانند.

در این بخش محقق باید چند کار اساسی را به شرح زیر انجام دهد:

– تشابه و تفاوت یافته ­های خود را با تحقیقات مشابه بررسی کنند. هر چقدر محقق در فصل دوم پایان نامه (بررسی سابقه و پیشینه تحقیق)، تحقیقات بیشتری را مورد مطالعه قرار داده باشد در فصل پنجم اطلاعات بیشتری برای مقایسه تطبیقی نتایج خواهد داشت.

– یافته ­های تحقیق خود را توضیح دهد و دلایل و چرایی دستیابی به چنین یافته­ هایی را تشریح کند. مثلا اگر بر اساس یافته ­ها و آزمون­ های وی، فرضیه ای تایید یا رد شده است، محقق باید با دلیل قانع کننده توضیح دهد که چرا این فرضیه تایید یا رد شده است. او باید بتواند از یافته­ های خود دفاع کند.

بیان محدودیت­ ها

منظور از محدودیت، عوامل و شرایطی است که محقق حین انجام این پژوهش با آن روبرو شده و این عوامل و شرایط بروی نتایج و یافته ­های تحقیق تاثیر می گذ­ارند. هر تحقیقی ممکن است محدودیت­ های خاص خودش را داشته باشد بنابراین محقق باید در گزارش کار علمی خود به این محدودیت­ ها اشاره کند تا اگر کسی قصد بهره برداری از این گزارش و یافته ­های آن را دارد بداند محقق تحت چه شرایطی به این یافته ­ها رسیده است.

این محدودیت ­ها می­ تواند شامل گستردگی جامعه آماری، نبودن ابزار مناسب اندازه گیری، کمبود منابع و پیشینه پژوهشی، سوگیری در انتخاب گروه نمونه، ناتوانی پژوهشگر در کنترل متغیرهای ناخواسته و محدودیت ­هایی نظیر امکانات کم مالی، محدودیت زمانی، عدم همکاری مسئولین و پاسخ دهندگان و هر محدودیت دیگری که می­ تواند در نتایج نهایی یک پژوهش تاثیر بگذارد شود.

ارائه پیشنهادات

پس از ارائه ­ی دستاوردهای تحقیق و نتایج به دست آمده، نوبت به آن می ­رسد که محقق بر اساس یافته ­ها و دانشی که طی انجام این پژوهش کسب کرده است پیشنهاداتی ارائه دهد. این پیشنهادات می­ توانند راهکارهایی برای حل مساله در سطح جامعه باشد که به کسانی که مخاطب این پژوهش هستند ارائه می­ شود.

پیشنهاد باید از دل یافته ­های این پژوهش بیرون کشیده شود و کاملا مرتبط با این موضوع باشد و حتما پایه و اساس علمی داشته باشد. پیشنهادی که محصول تخیل یا قضاوت شخصی است پایه و اساسی نخواهد داشت. این پیشنهادات می ­تواند ایده ­ای برای یک کار تحقیقاتی دیگر باشد.

به طور کلی هدف از نگارش فصل پنج، چهار چیز است:

1. ارائه تفسیر خود از نتایج
2. بازگشت به بیان مساله و هدف اصلی تحقیق به منظور ارائه بازتاب و سابقه
3. منسجم ساختن و کنار هم قرار دادن تمام فصل­ های قبلی و بحث درباره نقاط قوت و ضعف آن­ها.
4. ارائه توصیه ­هایی برای انجام پژوهش ­های بیشتر

لازم به ذکر است در این بخش نیاز به استناد نیست. مطالب بیان شده همگی به زبان پژوهشگر و ساخته و پرداخته تحلیل ذهنی اوست.

اصلی ­ترین کلید موفقیت در این فصل سازماندهی است. برای ارائه این بخش سعی کنید از دید خوانندگانتان فکر کنید. در فصل چهار پایان نامه شما نتایجی را ارائه کردید و حالا در فصل پنج باید معنای این نتایج را بگویید.

همانطور که دیدید تمامی مراحل پایان نامه نویسی به یکدیگر متصل هستند و در نتیجه و جمع بندی نهایی پایان نامه تاثیرگذارند. پس نباید از کنار هیچ یک از این فصول به سادگی گذر کرده یا کم کاری کنید چرا که در نهایت در نتیجه نهایی پایان نامه نمایان می­ شود.

نمونه های کاربردی... صرفا برای مطالعه بیشتر

نمونه مقدمه فصل پنجم پایان نامه

در این فصل ابتدا به هدف پژوهش اشاره می‌شود و سپس یافته‌های پژوهش بر اساس سوال ها و فرضیه‌های اين پژوهش بررسی می‌شود و پس از مقایسه نتایج به‌دست‌آمده در پژوهش حاضر، با دیگر پژوهش‌های صورت‌گرفته، بحث و تبيين يافته­ ها، نتیجه ­گیری نهایی و محدودیت‌های پژوهش و پیشنهادهای كاربردی و پژوهشی مرتبط ارائه می‌شود.

نمونه پیشنهادات کاربردی

• با توجه به این که یافته‌های پژوهش حاضر نشان داد بین راهبردهای تنظیم هیجان و رانندگی پرخطر رابطه معکوسی وجود دارد پيشنهاد می‌شود كه هنگام صدور گواهينامه، علاوه بر بررسي سلامت فيزيكي و روانی، مهارت­ های تنظيم هيجانی رانندگان نيز بررسي شود؛ همچنين مداخلاتی با هدف افزايش توانايي تنظيم هيجانی ممكن است در كاهش رانندگی پرخطر مفيد باشد.
• با توجه به این که یافته‌های پژوهش حاضر نشان داد بین مؤلفه­ های بازداری شناختی (برخی از مؤلفه‌های آزمون استروپ) و رانندگی پرخطر رابطه معکوسی وجود دارد، پيشنهاد می‌شود آموزش بازداری شناختی به‌ منظور کاهش رانندگی پرخطر، اجرا شود.
• با توجه به این که نتایج حاصل از یافته‌های پژوهش نشان داد بین بازداری رفتاری (برخی از مؤلفه‌های آزمون برو/نرو) و رانندگی پرخطر رابطه معکوسی وجود دارد پيشنهاد می‌شود در زمان صدور يا تمديد گواهينامه این عامل به‌عنوان يك فاكتور مهم به منظور کاهش رانندگی پرخطر مد نظر قرار گيرد.

نمونه پیشنهادات پژوهشی (آتی)

• با توجه به محدودیت اجرایی پژوهش از نظر توزیع و جمع آوری پرسشنامه ها، به دلیل اپیدمی ویروس کرونا در جامعه، پیشنهاد می شود با تکمیل سایر مواردی که در بالا گفته شد در برهه زمانی دیگری پس از همه گیری کرونا، این پژوهش تکرار شود.
• با توجه‌ به محدودیت جامعه آماری مورد اشاره، پیشنهاد می‌شود این پژوهش در دیگر کلان‌شهرهای کشور نیز انجام رسد و نتایج حاصل از آن با نتایج این پژوهش مقایسه گردد.
• پیشنهاد می­گردد در پژوهش­ های آتی، نقش عوامل روانشناختی دیگر بر رفتارهای پرخطر رانندگی در میان رانندگان مورد بررسی قرار گیرد.

نمونه محدودیت در فصل پنجم

محدودیت تعمیم: این پژوهش به صورت مطالعه موردی در اداره ثبت احوال کرمانشاه انجام شده است. اگرچه این روش امکان تمرکز بیشتر و افزایش عمق تحقیق را فراهم می­ کند اما امکان تعمیم نتایج آن به دیگر ادارات و سازمان ها را با محدودیت مواجه می ­سازد.

محدودیت ذاتی پرسشنامه: با توجه به این که پرسشنامه ادراک افراد را از واقعیت می­ سنجد، ممکن است این ادراک کاملاً منطبق با واقعیت نباشد.

طراحی و تولید و کاربرد مواد اموزشی. رسانه های تصویری و نقش انها در فرایند تدریس و یادگیر

طراحی و تولید...رسانه های اموزشی و نقش انها در اموزش و یادگیری

تکنولوژی آموزشی مانند تکنولوژی در هر یک از شاخه های علمی ، شامل دو جزء اصلی است:
1. جزء نرم (محتوایی)؛ افزاریشامل روشها، دستورالعملها، الگوها، راهبردها، طبقه بندیها و ...
2. جزء سخت افزاری؛شامل ابزار، وسایل، دستگاهها و رسانه های آموزشی.

یادآوری این مطلب نیز لازم است که زمانی که می خواهیم به رسانه های تصویر بپردازیم. باید به سه تا سوال اساسی بپردازیم.

1. ماهیت و تعریف این رسانه ها
2. نحوه بکارگیری و استفاده انها در کلاس درس
3. نقش و اهمیت انها در فرایند تدریس و یادگیری
   تحقیقات نشان می دهد که رسانه ها به صرف رسانه بودن تفاوتی با هم ندارند و یادگیری بیشتر تحت تأثیر موضوعی است که آموزش داده می شود نه وسیله. که از طریق آن آموزش ارائه می گردد. همچنانکه پیشتر بدان اشاره شد اگرچه نتایج پژوهش ها در مورد مقایسه رسانه ها حاکی از این است که تفاوت معنی دای بین آنها نیست، با این وجود باید به این نکته توجه داشت که هر موضوعی قابل ارائه با هر رسانه ای نیست. بدین معنی که در مواردی، نوع آموزش (موضوع) و یا ویژگیهای فراگیران، انتخاب نوع خاصی از رسانه را ایجاد می کند.
   رسانه های جدید، در صورتی که برای اولین بار به فراگیران ارائه شود، تنها به علت بدیع، نو و ناآشنا بودن شاگرد با آن، علاقه او را جذب می کند، ولی این برانگیختگی در صورت عادت به یک رسانه شش تا هشت هفته است و بعد از این مدت، فراگیر نسبت به رسانۀ جدید رفتار خاصی از خود بروز نمی دهد

رسانه های اموزشی تصویری

1. تصاویر آموزشی
تصویر یک وسیله دیداری از افراد، اشیاء و اماکن است. گاهی اوقات مطالعه، بررسی و مشاهده بسیاری از پدیده ها و امور و وقایع برای فراگیران جز از طریق استفاده از تصاویر میسر نیست. زیرا تصاویر امکان شکستن بعد زمان و مکان را برای آنان فراهم می سازند. تصاویر ثابت را به انواع گوناگون از قبیل 1. تصاویر کاغذی غیر نورتاب نظیر عکسها و نقاشی ها، 2. اسلایدها 3. فیلم استریپ ها و طلق های شفاف تقسیم بندی می کنند. برای درک و خواندن تصاویر باید سواد تصویری یا دیداری داشته باشیم. سواد تصویری عبارت است از: قدرت درک معانی و مفاهیم تصویری.
تصاویری که بر روی کاغذ نقش بسته اند یا با دست کشیده می شوند دارای مزایا و امتیازات زیر هستند:
الف) ارزان هستند و کاربرد متنوعی دارند.
ب) می توان درسهای گذشته را در مدتی بسیار کوتاه مرور کرد.
ج) قدرت تخیل را تقویت می کنند.
د) اشتباهات و سوء تغییرات را اصلاح می نماید.
و) به مطالعه جزئیات کمک می نماید و می توان تصاویر را مقایسه نمود و بعد زمانی و مکانی را شکست.

2- چارتها
چارتها آن دسته از رسانه های ترسیمی دیداری هستند که به منظور ارائه دیداری ایده ها و مفاهیمی که تفهیم آنها از طریق ارائه کتبی یا شفاهی مشکل است، تهیه می شوند. مشخصۀ اصلی چارت دادن اطلاعات است.
چارتها می توانند ترکیبی از فرمهای ترسیمی، تصاویر، نقاشیها و کاریکاتورها، نمودارها. دیاگرام ها و مواد لغوی باشند. چارتها را بر اساس فرم ارائه مطالب و ماهیت محتوی تقسیم بندی نموده اند.
چارتها بر اساس فرم ارائه مطالب به چارتهای زمانی، چارتها نواری، چارتهای برگردان و چارتهای سازمانی تقسیم شده است.
الف) چارتهای زمانی: این گونه چارتها عمدتاً به منظور مشخص کردن وقایع و حوادث تاریخی در یک دوره از تاریخ بکار برده می شوند.در این چارتها، معمولاً از محورهای افقی برای مشخص کردن حوادث و از محورهای عمودی برای جدا کردن ادوار تاریخی استفاده می کنند.
ب) چارتهای نواری :چارتهای نواری حاوی قسمتهای پوشیده از نوار و یا کاغذ هستند که می توانند در مواقع لازم کنار رفته و قسمت مربوط را آشکار سازند. از امتیازات چارتهای نواری یکی این است که به دلیل تحریک حس کنجکاوی باعث جلب نظر بیشتر فراگیران شده، دیگری این است که به دلیل اینکه در هر زمانی یکی از قسمتها در معرض دید قرار می گیرد، بقیه قسمتها به عنوان عامل پارازیت باعث حواس پرتی نمی شود.
ج) چارتهای برگردان: این چارتها شامل تعداد لازم صفحات مرتب شده از مراحل مختلف یک روند به صورت چارت است که یکی پس از دیگری در معرض دید فراگیران قرار می گیرد. مثل آموزش مراحل رشد جنین.
د) چارتهای سازمانی و طبقه بندی: چارتهای طبقه بندی و سازمانی نمایانگر یک روند انشعاب و یا تجمع از سویی به سوی دیگر هستند. این گونه چارتها به سه نوع به شرح زیر تقسیم می شوند: چارت جریانی، چارت درختی، و چارت شاخه ای.
چارت جریانی: آن دسته از چارتها هستند که به منظور نشان دادن جریان یک فرایند و یا روابط میان مسئولیتهای شغلی دوایر اداری در یک سازمان بکار می روند.
چارت درختی: چارت درختی برای مشخص کردن ترکیب و روابط میان اعضای خانواده ها و یا انواع (اثرات یک اختراع) و عمدتاً روندی از داخل به سمت خارج دارا هستند.
چارتهای شاخه ای: این چارتها عمدتاً از به هم پیوستن چندین شاخه متعدد به شاخه ای واحد به وجود می آیند. اینگونه چارتها را معمولاً برای مشخص کردن موادی که برای ساختن و تولید یک فرآورده مورد نیاز هستند بکار می گیرند.
یک تقسیم بندی دیگر از چارتها بر اساس ماهیت محتوا است که به دو دسته چارتهای اخباری و چارتهای آموزشی تقسیم می شوند.
چارتهای آموزشی: ضمن اینکه تمامی خصوصیات چارت را دارد ولی نیازمند توضیح شفاهی معلمان است. در کارهای آموزشی از آنها استفاده می شود، نه اطلاع رسانی صرف. این چارتها را می توان در مقدمه و شروع درس و یا نتیجه گیری و خلاصه کردن مطالب استفاده کرد.
چارتهای اخباری: چارتهای اخباری را شامل ورقه ها و یا تابلوهایی می دانند که به دیوار نصب شده و نظیر پوسترها، اطلاعاتی را به دیگران عرضه می دارند. ولی مطالب مندرج در آنها جامعتر از پوسترهاست. چارتهای اخباری را زمانی بکار می گیرند که اطلاعاتی را به طور مفصل از طریق دیگر رسانه ها، نظیر رادیو و تلویزیون به اطلاع مردم رسانیده اند، ان گاه از چارت اخباری استفاده می کنند.
تفاوت این چارت با پوستر این است که پوستر بایستی با توجه به علایق و احتیاجات عام تهیه گردد، در حالی که چارت اخباری برای درک بیشتر اطلاعاتی است که از طرق مختلف به مردم اطلاع داده شده است. به عبارتی چارت اخباری نمایانگر و نشان دهندۀ یک ایدۀ کلی و عمومی از یک موضوع بخصوص است.

3- پوسترها
پوسترها ورقه ها و تابلوهایی هستند که به منظور انتقال صریح، روشن، جالب توجه و ارزان قیمت اطلاعات و یا ترویج و اشاعۀ طرز فکرها، ایده ها و ارزشها بکار برده می شوند. پوسترها جنبۀ همگانی داشته و می خواهند فکر یا ایده ای را در بیننده ایجاد یا تقویت و القاء نمایند. بدین جهت هر چقدر پیامها را ساده تر و مستقیم تر ارائه دهند، تاثیر آنها زیادتر و موثرتر خواهد بود. بهترین پوسترها دارای مشخصات زیر هستند.
1. دارای هدف و منظور خاص باشد.
2. پیام ها را به صورت واضح و روشن بیان نماید.
3. دارای رنگهای زنده و معنی دار باشد.
4. به انداره کافی بزرگ باشد و مشکلی را برای دیدن و درک ایجاد نکند.

تقسیم بندی پوسترها
یکی از تقسیم بندیهای معمول در پوسترها، تقسیم بندی آنها به دو نوع الف؛ یک نظری و ب؛ چند نظری است.
الف) یک نظری: پوستری است که با حداقل کلمات و تصاویر، مطلب یا مفهوم منفردی را می خواهد بیان کند. جنبه فوریت دارد و با یک نظر قابل خواندن و درک است و نیازی به توضیح ندارد. اینگونه پوسترها صرفاً بایستی ایده ای را درباره موضوعی که قبلاً تفهیم شده است، یادآوری و مرور نمایند.
ب) چند نظری: پوستری است که از کلمات و تصاویر بیشتری تشکیل یافته و برای درک آن نیاز به زمان بیشتری است و جنبه فوریت ندارد ولی در هر حال نیازی به توضیح شفاهی ندارد و می تواند تصویر زیادی را در خود جای دهد. این پوسترها برای جلب توجه، القاء ایده و تشویق بینندگان به انجام کار بخصوصی مورد استفاده قرار می گیرند.
پوسترها از هر نوعی که باشند بایستی موجب جلب توجه فوری شوند، شامل مطلب و موضوعی خاص باشند و بیننده را به انجام کاری وادارند.
در ارائه پوسترها، باید توجه داشت که برای ایجاد حداکثر تأثیر در مخاطبان، مطالب پوستر باید از قسمتی از یک برنامه کلی انتخاب شود. میزان تأثیر پوستر بر بینندگان با تعداد آنها در اماکن گوناگون نسبت مستقیم دارد. به عبارتی هر چه تعداد پوسترها بیشتر باشد تأثیر پیام بر گیرندگان بیشتر می باشد. در تعویض و نصب یک پوستر سعی کنید مدتی جای آنرا خالی بگذارید.

4. نمودارها (گرافها)
نمودارها، رسانه هایی هستند که به منظور ارائه و نشان دادن روابط عددی و نسبی اقلام بکار گرفته شده و گیرنده پیام را قادر به درک معنای خاص یک توده از اطلاعات پیجیده می کنند. (احدیان، 1374). یک نمودار بیان دیداری داده های عددی است، جدولی از اعداد، حاوی اطلاعات گسترده ای است که خواننده را قادر به درک معنای خاص یک توده از اطلاعات پیچیده می کنند. هدف اساسی از نمودارها، نمایش اطلاعات کمّی به صورت ساده و سریع است. بعضی از نمودارها، دارای یک مقیاس اندازه گیری می باشند، مانند نمودار دایره ای و بعضی دیگر دارای دو مقیاس می باشند، مانند نمودار خطی.

انواع نمودارها
متداول ترین نمودارها عبارتند از: 1. نمودار خطی 2. نمودار ستونی 3. نمودار دایره ای 4. نمودار مصور (تصویری).
1. نمودار خطی: نمودار خطی از جمله نمودارهایی هستند که در بردارنده دو مقیاس اندازه گیری هستند که همان محورهای افقی و عمودی آنها را تشکیل می دهند. کارشناسان این نوع نمودارها را از دقیق ترین نمودارها به حساب می آورند. این نمودار در نشان دادن رابطه دو سری از اطلاعات بسیار مفید هستند.
2. نمودار ستونی: این نمودار از ساده ترین انواع نمودارها برای خواندن است. مناسب ترین مورد استفاده این نمودارها، هنگامی است که تعداد متغیرها کم باشد و برای مقایسه بکار رود. نمودار ستونی می تواند وسیله ای برای مقایسه مستقیم اطلاعات کمّی در فاصله های زمانی مشخص باشد.
3. نمودار دایره ای: نمودارهای دایره ای بهترین شیوه مقایسه بخشهای مختلف یک کل می باشند، و دارای یک مقیاس اندازه گیری هستند که آن هم درصد است. این نمودارها دارای دو ویژگی به شرح زیر هستند:
الف؛ در آنها کل اطلاعات بدون توجه به متغیر دیگر نشان داده می شود.
ب؛ میزان کمّی هر بخش از اطلاعات به شکل درصد و یا کسری از کل نمایش داده می شود.
4. نمودار تصویری (مصور): این نمودارها در حقیقت انطباقی از نمودار ستونی می باشند و همان نوع اطلاعات را ارائه می کنند.. این نمودار به سادگی قابل درک است و شکل های حقیقی در آنها استفاده می شود. ولی دقت و صحت انواع دیگر را دارا نیستند. در این نمودارها نشان دادن مقادیر کسری و یا کوچکتر از واحد، از طریق خرد کردن شکل مورد نظر به چند جزء و یا کسر به عمل می آید

5- طراحی و نقاشی

مربيان و معلمان در موارد متعددى مىتوانند از طراحى و نقاشــى هاى ســاده، كه دو نمونه از رسانه هاى ديدارى تصويرى مات هســتند، استفاده كنند. از طراحى و نقاشــى مىتوان، براى روشن كردن مفهوم مطالب و جلب توجه و علاقهى مخاطبان به مطالب ارائه شده بهره گرفت.
طراحى ها و نقاشى ها ضمن اين كه در مواردى در نقش يك رسانه ى مستقل مورد استفاده قرار مىگيرند در توليد برخى از رسانه هاى ديگر، نظير چارت ها، پوسترها، اسلايدها و غيرآن نيز كاربرد دارند.
تهيه ى طراحى ها و نقاش ها و استفاده از آن ها بسيار ساده است و با كمك چند اصل و قاعده ى آسان و نيز كمى تمرين، مىتوان مهارت لازم را در اجراى آن ها كسب كرد و از منافع آن ها در تسهيل جريان ارتباطى بهره گرفت

به خاطر داشته باشيد كه همه ى افراد استعداد �نقاش شدن� ندارند و اصولا براى آموزش اين مهارت به كودكان نيز لزومى ندارد كه نقاش باشيد. با اين حال ، در زمينه ى نقاشى، ضمن كم كردن توقعات خود وبه كار بردن دستورالعملهاى ساده اى كه ذكر شــد، مىتوانيد به كارهاى زيادى اقدام كنيد. البته نقاش نخواهيد شــد، ولى خواهيد توانست كه مفاهيم آموزشى را ازراه تصوير به كودكان القا كنيد

به کمک طراحی و نقاشی مثل استفاده از ادمک ها- صورتک ها. تصاویر ساده حیوانات- اشیا و تصاویر درخت ها امر یادگیری و علاقه به ان افزایش می یابد.

6- نقشه

يكى ديگر از رســانه هاى تصويرى مات، نقشــه است. نقشه عبارت است از تصوير عمودى عوارض تمام يا قسمتى از زمين بــر روى صفحــهاى صاف، با قبول يك سلســله علامتهاى قراردادى و با كمك علامتهاى معيّن و با اســتفاده از مقياسهاى مختلف. نقشــه مىتواند بيانگر ويژگىها و ّ مشخصات ّ متعددى از يك قطعه زمين كوچك يا يك سرزمين بزرگ باشد

نقشه ها تصاویری از بخشهای مختلف زمین یا سایر کره های آسمانی هستند. هر بخش از نقشه مطابق اصل آن در طبیعت است ولی با مقیاسی کوچکتر، مقیاس نقشه ها معمولا در پایین آن ها به صورت کسر یا میزان نوشته شده است.در رسم نقشه ها علاوه بر استفاده از اصول نقشه برداری از رنگ و سمبل هایی نیز استفاده می شود. گر چه به نظر می رسد که کاربرد اصلی نقشه در درس جغرافیا است ولی در کلیه دروس می توان از نقشه استفاده کرد.

انچه که در نقشه و نقشه خوانی در امر تدریس و یادگیری اهمیت دارد استفاده از راهنمای نقشه توسط دانش اموزان می باشد. شیوه شناخت و درک مفاهیم و مکان ها یا عنوان ها در نقشه و ارتباط ان با راهنمای نقشه توسط معلمان و برای اموزش ان به فراگیران مورد بررسی دقیق قرار گیرد

7 روزنامه دیواری

یكي از فعاليت هاي كه در بيشتر دروس مي توان از آن به عنوان ابزاري مهم در امر آموزش استفاده جست ، روزنامه ديواري مي باشد. تشويق دانش آموزان به شركت در تهيه روزنامه ديواري ضمن بر انگيختن آنان به همكاري با يكديگر و علاقمند ساختن آنها به كارهاي گروهي ، موجب گسترش دانش و بينش آنان درمسايل و موضوعات مختلف درسي گشته و باعث مي شودكه سواد آموزان بيش از پيش به مطالعه، نوشتن و كارهاي هنري تمايل نشان داده و مهارت خود را در اين زمينه ها افزايش دهند.

تعريف روزنامه ديواري:

اثري فرهنگي و هنري است كه به وسيله گروهي مشخص و محدود از سواد آموزان با هدف خبر رساني و انعكاس افكار ، انديشه ها ، عقايد ، خواسته ها و ديد گاههاي سياسي ، اجتماعي و فرهنگي خود يا افراد و گروههاي ديگر به مخا طبان تهيه مي شود. اين اثر به صورت دست نويس بوده و هر كدام از دانش آموزان بنا به استعداد و توانائي هاي خود مسئوليتي را در تهيه آن به عهده مي گيرند.

فوايد توليد نشريه ديواري :

1 - نشریه ی دیواری در حقیقت کلکسیون یا مجموعه ای از هنر هاست.در نشریه ی دیواری هنرهای نویسندگی ، طراحی ،نقاشی ، خوشنویسی و به عبارتی دیگر هنر های تعامل گروهی و تحلیل مسائل به نحو بارزی تمرین می شود.

2- ايجاد زمينه مطالعه و گسترش اطلاعات و آگاهي هاي فراگيران

3- تقويت روحيه پژوهش و حل مسئله

4- تقويت فرهنگ نوشتاري

5- كاربردي كردن آموخته ها براي بهبود زندگي در جهت مسايل بهداشتي ، اقتصادي و خانوادگي

خروجی و اهمیت استفاده از روزنامه دیواری
1ـ تهيه روزنامه ى ديوارى، به صورت يك فعاليت آموزشــى آزاد و غير رســمى، ســبب گســترش دانش و معلومات فراگيران وتهيه كنندگان آن در زمينه هاى مختلف مى شود .
2ـ بــا تدوين روزنامه ى ديوارى، فراگيران با مقدمات كار پژوهش و تحقيق ، از جمله گردآورى اطلاعات ازمنابع مختلف ، چگونگى تقسيم كار و مسئوليّت پذيرى و نحوه ى ارائه ى گزارش آشنا مى شوند.
3ـ با تلاش در اين فعاليت، اســتعداد ها، خلاقيت ها و ابتكارات فراگيران تقويت مى شــود و هر يك از آن ها مى توانند توانايى هاى بالقوه ى خود را در زمينه هاى مختلف )نظير نگارش مقاله، داســتان نويســى، شعر، گردآورىاخبار، اجراى مصاحبه، رسم طرح هاو نقاشى ها، رسم طرح مسابقات و سرگرمى ها و (... نشان دهند.
4ـ از تهيه و تدوين روزنامه ى ديوارى مى توان به عنوان يك فعاليت مناسب براى رقابت هاى گروهى سازنده بين تهيه كنندگان آن استفاده كرد

8. کاریکاتور

كاريكاتــور و كارتن يا نقاشــى متحرك از ديگر رســانه هاى ديدارى تصويرى مات هســتد كه در جهت تســهيل تبادل پيام هاى آموزشى نقش مهمى را ايفا مى كنند.
واژه ى كاريكاتور از ريشــه ى ايتاليايى كاريكاره ، يعنى اغراق گرفته شــده اســت . دراين نوع نقاشى و طراحى از حداقل جزئيات اســتفاده مىكنند و با بهره گيرى از نمادهاى آشــنا و اغراق در برخى از جنبه هاى واقعيت به ارائهى پيامى مشــخص، نظير بيان يك نظر يا نشان دادن يك شخصيت مى پردازند. وجود اغراق در اين طرح ها اغلب سبب طنزآميز شدن و در نتيجه جذابيت آن ها مى گردد. كاريكاتور اغلب انعكاسى از طنز شفاهى مردم است

كارتن چند كاريكاتور دنباله دار و مربوط به يكديگر اســت . نقاشــى هاى كارتن نيز همانند كاريكاتور ها به خوبى قدرت جلــب توجــه بيننــدگان و تاثير گذارى بر رفتارها و نگرش هاى آن ها را دارند . با اســتفاده از كارتــن ها ، كه خصوصا براى كودكان از جذابيت زيادى برخوردارند، مى توان جريان آموزش درس هايى نظير دستور زبان، زبان هاى خارجى و ... را لذت بخشتر و موثرتر ساخت